Cha Giàu, Cha Nghèo

Rich Dad Poor Dad: What the Rich Teach Their Kids About Money That ...

Rich Dad, Poor Dad (1997), Robert T.Kiyosaki 

Cha Giàu, Cha Nghèo (1997) phối hợp giữa cuốn tự truyện và những lời khuyên cá nhân để vạch ra những bước đi giúp bạn tự lập về tài chính và giàu có. Tác giả nói rằng những điều mà ông dạy trong cuốn sách bán chạy nhất của New York Times này là những điều chúng ta sẽ không bao giờ được học trong xã hội và là những điều mà tầng lớp thượng lưu truyền lại cho con của họ để duy trì sự thịnh vượng. Sự thành công tuyệt vời trong sự nghiệp đầu tư và việc nghỉ hưu sớm khi mới 47 tuổi của tác giả là minh chứng rõ nhất cho những điều mà ông nói. 

Ai nên đọc cuốn sách này: 

  • Những ai muốn thoát khỏi cuộc sống nghèo khó;
  • Những ai hứng thú với việc làm giàu;
  • Những ai có niềm đam mê với lĩnh vực đầu tư.

Về tác giả:

Robert T.Kiyosaki là một nhà đầu tư và là một doanh nhân với khối tài sản ước tính hơn 80 triệu đô la. Cuốn Cha giàu, cha nghèo của ông đã bán được hơn 26 triệu bản trên toàn thế giới. 

Nỗi sợ hãi về sự phản đối của xã hội ngăn cản chúng ta thoát nghèo và làm giàu. 

Hầu hết trong chúng ta đều đã nghe đến cụm từ “rat race”, nhưng nếu được hỏi, chúng ta sẽ định nghĩa chúng như thế nào? 

Có người sẽ cho đó là “một thói quen làm việc không hồi kết nhưng cho người khác chứ không phải cho chính mình”. Nó có nghĩa là bạn làm tất cả các công việc, trong khi người khác – chính phủ, những người thu thuế, hay sếp của bạn – lại là người được lợi nhiều hơn bạn. 

Chúng ta thường nói về “rat race” như là thứ gì đó mà tất cả chúng ta đều là một phần của nó. Cùng thời điểm đó, chúng ta cũng xem nó như là một thứ gì đó chúng ta rất ghét. Vậy tại sao ta vẫn luôn phải tiếp tục chạy đua? 

Đó là bởi hầu hết cuộc sống của mỗi người đều mang một nỗi sợ về sự phản đối của xã hội. 

Ví dụ, người ta luôn có một câu “thần chú” như sau: “Tới trường, học thật chăm, kiếm một công việc”.

Chúng ta vẫn luôn sống theo quan điểm trên, mặc dù nó đã rất lỗi thời. Có vẻ như bạn sẽ kiếm một công việc sau khi tốt nghiệp, làm cho một công ty đến hết sự nghiệp, và nghỉ hưu với khoản lương hưu hàng tháng. Ngày nay, điều đó không còn đảm bảo cho bạn có một cuộc sống giàu có và tài chính ổn định nữa.

Sự thật là bạn có thể học hành chăm chỉ, vào một ngôi trường tốt và sau đó tốt nghiệp với một tấm bằng cử nhân rồi có một công việc được trả hậu hĩnh. Tuy nhiên, ông chủ của bạn mới là người trở nên giàu có từ sự chăm chỉ của bạn.

Chưa hết, chúng ta vẫn tin và đi theo “câu thần chú” trên vì nỗi sợ không đáp ứng được kì vọng được gieo giắt cho chúng ta từ khi mới sinh ra. Kết quả? Chúng ta có thể tránh được sự nghèo khó nhưng không thể giàu thêm chút nào. 

Chính nỗi sợ không đáp ứng được kì vọng ấy khiến chúng ta không thể thoát khỏi “rat race” và trở nên giàu có được. 

Nỗi sợ và sự tham lam có thể khiến con người đưa ra những quyết định sai lầm. 

Khi đề cập đến vấn đề tiền bạc, tất cả mọi người – dù giàu có hay không – cũng đều có hai cảm xúc: sợ hãi và thèm muốn. Nếu bạn có tiền, bạn sẽ có khả năng mua được tất cả những gì bạn muốn. Nếu bạn không có, bạn sẽ mang trong mình nỗi sợ sẽ không bao giờ có đủ chúng.

Những người không quan tâm đến cách quản lí tài chính là những người đặc biệt dễ bị những cảm xúc này chi phối vào việc đưa ra các quyết định. 

Ví dụ, bạn vừa được thăng chức và tăng lương. 

Bạn có thể đầu tư vào cổ phiếu hoặc trái phiếu, những thứ có thể giúp bạn kiếm thêm nhiều tiền, hoặc bạn có thể mua nhà hoặc xe cho mình.

Nếu bạn là một người lơ là việc quản lí tài chính, đây là lúc những cảm xúc sẽ chi phối bạn.

Nỗi sợ hãi sẽ bị thua lỗ sẽ khiến bạn không dám đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu, bởi vì chúng mang đến một rủi ro khá cao, dù chúng có thể đem lại sự giàu có cho bạn.

Cùng thời điểm đó, sự tham lam sẽ khiến bạn dốc tiền vào để nâng tầm phong cách sống của mình, như là mua một ngôi nhà to hơn – có lẽ đó là sự lựa chọn an toàn hơn nhiều so với việc mua cổ phiếu.

Đó là lí do vì sao sự sợ hãi và tham lam sẽ khiến ta không thể trở nên giàu có hơn được.

Vậy làm cách nào để ta có thể đẩy lùi những cảm xúc này?

Đó là xây dựng một vốn hiểu biết tốt hơn về tài chính, về những thứ như đầu tư hay rủi ro. Biết được những điều này chắc chắn sẽ giúp bạn đưa ra những quyết định sáng suốt hơn. 

Sự thịnh vượng của cá nhân và xã hội đều rất quan trọng, nhưng chúng ta không được đào tạo đầy đủ về tài chính. 

Rất nhiều người nghĩ rằng muốn trở nên giàu có chỉ cần có tài năng là đủ. Nhưng trong thực tế, thế giới đầy rẫy những người rất tài năng nhưng vẫn nghèo khó. Thứ mà họ thiếu là những kiến thức về tài chính, bao gồm những khái niệm như kế toán, đầu tư….

Không may mắn rằng chúng ta lớn lên mà thiếu đi sự giáo dục về kiến thức này. Hệ thống trường học của chúng ta được xây dựng lên để dạy cho con người rất nhiều kiến thức về các lĩnh vực khác nhau, nhưng trong số đó lại không có tài chính.

Trẻ em không được dạy về những thứ như tiết kiệm hay đầu tư, và dẫn đến một hậu quả là sự thiếu hiểu biết về những chủ đề như lãi kép. 

Sự thiếu hiểu biết về các vấn đề tài chính không chỉ là vấn đề của giới trẻ mà còn cả với những người trưởng thành, rất nhiều trong số họ đã đưa ra các quyết định sai lầm về tiền bạc của mình. 

Ví dụ, các chính trị gia luôn được xem là những người được giáo dục tốt nhất trong xã hội, nhưng có một lí do khiến cho đất nước luôn phải chịu những khoản nợ công: rất nhiều các chính trị gia của chính phủ không có đủ tố chất và kiến thức về tài chính.

Những con người bình thường cũng vậy, họ có thể rất kém trong việc giải quyết các vấn đề tài chính, bằng chứng là sự không chu toàn trong kế hoạch nghỉ hưu của họ. Ví dụ, ở Mỹ 50% lực lượng lao động làm việc mà không có lương hưu, phần còn lại, gần 80% có những khoản lương hưu không hiệu quả.

Rõ ràng rằng, xã hội đã không trang bị cho chúng ta đủ những kiến thức về tài chính, và mỗi cá nhân buộc phải tự mình học hỏi những kiến thức ấy.

Tự trang bị kiến thức về tài chính và thẩm định tài chính là nền tảng của sự giàu có. 

Bạn có thể bắt đầu con đường làm giàu của mình ở bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời của bạn, nhưng càng sớm thì càng tốt – nếu bạn bắt đầu lúc 20 tuổi thì khả năng cao bạn sẽ thành công vào năm 30 tuổi.

Bỏ qua chuyện tuổi tác, cách tốt nhất để bắt đầu là thẩm định tài chính của bạn, đặt ra mục tiêu và học hỏi những kiến thức và kỹ năng cần thiết để đạt được mục tiêu ấy.

Bước đầu, hãy đưa ra một cái nhìn thật trung thực về tình hình tài chính hiện tại của bạn. Với công việc bây giờ, loại thu nhập nào bạn mong muốn và kỳ vọng trong tương lai, và loại chi phí nào bạn có thể xoay sở. Ví dụ, bạn có thể thấy rằng một chiếc Mercedes mới là một điều gì đó xa xỉ ngoài tầm tay của bạn. 

Sau đó, bạn mới có thể đặt ra những mục tiêu tài chính cụ thể. Có thể nói rằng, ví dụ, bạn muốn có chiếc Mercedes ấy trong vòng 5 năm tới.

Bước tiếp theo là học hỏi và trau dồi các kiến thức về tài chính. Hãy xem như đây là một sự đầu tư – sự đầu tư về trí tuệ.

Bạn có thể thực hiện điều này bằng hàng trăm cách khác nhau, nhưng một cách tốt nhất là: làm việc để học hỏi chứ không để kiếm tiền. 

Ví dụ, nếu bạn sợ bị từ chối, hãy thử làm việc một thời gian ngắn cho một công ty marketing trên mạng xã hội. Bạn có thể không có được một mức lương vừa ý, nhưng bạn sẽ có được rất nhiều những kinh nghiệm, những kĩ năng bán hàng và sự tự tin, những điều rất cần thiết và hữu ích trong tương lai. 

Bạn cũng có thể nâng cao kiến thức về tài chính của mình trong thời gian rảnh. Đăng kí các khóa học, đọc báo về tài chính, hay tham khảo từ các chuyên gia…

Nếu bạn xây dựng nền tảng cho mình thật tốt, bạn sẽ có một cơ hội thực sự để trở nên giàu có.

Để trở nên giàu có, bạn phải học cách chấp nhận rủi ro. 

“Chứng điên cuồng” được xem như là làm đi làm lại một việc gì đó và kỳ vọng vào những kết quả khác nhau. Bằng logic này, nếu bạn đang mong đợi thay đổi tình hình tài chính của bản thân hiện tại, bạn cần phải bắt đầu quản lý tài chính theo những cách khác nhau.

Sự thay đổi lớn nhất bạn cần tạo ra là học cách chấp nhận rủi ro. Tất cả những người thành công đều đánh đổi rất nhiều thất bại và rủi ro để có vị trí như bây giờ, họ thành công bởi họ chọn cách đối mặt hơn là sợ chúng.

Chấp nhận rủi ro có nghĩa là không phải lúc nào bạn cũng ổn định và an toàn với tiền của mình – việc mà bạn vẫn luôn làm bằng cách đem gửi chúng vào ngân hàng.

Thay vì giữ chúng như vậy, hãy đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu. Chúng mạo hiểu và nhiều rủi ro hơn gửi ở ngân hàng rất nhiều, nhưng lại có cơ hội đem lại cho bạn rất nhiều tiền. 

Hoặc nếu bạn không thích đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu thì vẫn có rất nhiều các loại đầu tư khác bạn có thể thử. Ví dụ như bất động sản hay chứng nhận đăng kí thuế.

Dĩ nhiên, khả năng sinh lời càng cao thì khả năng nhận rủi ro cũng càng lớn. Với cổ phiếu, luôn luôn tồn tại khả năng bạn có thể mất đi hết tài sản của mình. Tuy nhiên, nếu bạn không chấp nhận rủi ro ngay từ đầu thì sẽ không có thành quả nào bạn có thể thu lại hết.

Vậy nên bạn có thể thấy rằng chấp nhận rủi ro là điều quan trọng bạn cần phải học để có thể đạt được thành công.

Con đường đến sự giàu có là rất dài, vậy nên bạn cần duy trì động lực cho bản thân.

Con đường đến với sự giàu có rất dài và gian nan. Trên con đường đó, việc đánh mất động lực và nhiệt huyết rất dễ dàng. Ví dụ như khi bạn nhìn thấy cổ phiếu mà mình đầu tư bị rớt giá thảm hại chẳng hạn. Để đạt được những mục tiêu tài chính đã đề ra, bạn cần tìm ra cách để duy trì động lực cho bản thân mình.

Một phương pháp đó là xây dựng một danh sách những thứ “muốn” và “không muốn”. 

Ví dụ: “Tôi không muốn kết thúc sự nghiệp giống như cha mẹ tôi”. Hay “Tôi muốn trả hết nợ trong vòng 3 năm tới”. 

Liệt kê những điều bạn muốn hay không muốn ra một danh sách và nó sẽ giúp bạn nhắc nhở bản thân mình lí do vì sao bạn lại bước vào con đường làm giàu này.

Một cách tốt khác là bạn có thể sử dụng tiền vào chính bản thân mình trước khi trả các hóa đơn. 

Mặc dù điều này nghe có vẻ không hợp lý, nhưng cách này sẽ giúp bạn thấy rõ một cách chính xác số tiền tối đa bạn cần hàng tháng để làm hài lòng cả hai mục tiêu của bản thân: lấp đầy những khao khát như là mua một cây ghi-ta mà bạn thích nhưng vẫn đủ tiền trả các hóa đơn trong cuộc sống. 

Điều này không đồng nghĩa với việc bạn phải tiêu tốn quá nhiều tiền, nhưng hãy cứ tiêu tiền cho sở thích và thú vui của bạn trước; bởi những áp lực từ việc phải thanh toán đủ hóa đơn sẽ thúc đẩy bạn tìm ra nhiều cách khác để kiếm thêm đủ tiền. 

Phương pháp này cũng giúp bạn rèn luyện và phát triển sự kỉ luật về tài chính, một yếu tố cần thiết của những người thành công và giàu có.

Về những động lực bên ngoài, hãy nghiên cứu và tìm hiểu về cuộc sống của những người giàu có như Warren Buffett hay Donald Trump. Học được cách họ vượt qua sóng gió trong cuộc đời là bài học quý giá giúp bạn giữ vững được khát vọng của mình.

Hãy luyện tập những phương pháp trên. Nhớ rằng, con đường là rất dài và bạn cần phải duy trì động lực của bản thân mình. 

Lười biếng và kiêu ngạo là kẻ thù của sự thịnh vượng.

Ngay cả khi bạn đã trang bị cho mình những kiến thức tài chính tốt nhất, những cạm bẫy cá nhân vẫn có thể khiến bạn không đạt được thành công.

Lười biếng và kiêu ngạo là hai trong số những cạm bẫy ấy. Chúng có thể phá hỏng tất cả mọi nỗ lực và cố gắng của bạn. 

Chúng ta thường nghĩ rằng lười biếng là ngồi một chỗ mà không làm gì cả, nhưng trên thực tế lười biếng không thực sự thể hiện bằng hành động; nó cũng có nghĩa là không làm những việc cần phải làm.

Ví dụ, tưởng tượng một CEO làm việc 60 giờ một tuần. Đối với người ngoài, anh ta không hề lười biếng một chút nào. Tuy nhiên, với việc làm việc khuya mỗi tối như vậy, anh ta đã xa cách gia đình của mình. Có thể anh ta đã biết có một số việc ở nhà, nhưng lại lựa chọn vùi mình trong công việc ở công ty. Từ đó mà anh ta bỗng trở thành một kẻ lười biếng, anh ta trốn tránh những việc anh ta nên làm, và những người như vậy có xu hướng dẫn đến ly hôn và tan vỡ hạnh phúc gia đình rất cao.

Tương tự đó, sự kiêu ngạo cũng là một điểm yếu chí mạng. Trái với những định nghĩa thông thường, trong lĩnh vực tài chính nó có thể được xem như “vô học đi kèm cái tôi quá lớn”. 

Sự kiêu ngạo thực sự là một mối nguy hiểm rất lớn khi bạn đưa ra những quyết định đầu tư. Ví dụ, một số những người môi giới chứng khoán sẽ cố gắng tận dụng sự kiêu ngạo trong bạn để bán nhiều cổ phần hơn để tối đa hóa lợi nhuận cho họ. 

Vậy nên, hãy giữ cái tôi của bản thân ở một mức độ nhất định. Như vậy, bạn sẽ tránh được những rủi ro trong công cuộc làm giàu. 

Đầu tư vào tài sản và tránh tiêu sản.

Phân biệt được tài sản và tiêu sản sẽ giúp bạn đưa ra những quyết định đầu tư chính xác nhất.

Rất đơn giản, tài sản có sẽ đem lại tiền cho bạn trong khi tiêu sản sẽ đem tiền của bạn đi.

Vậy nên, rõ ràng rằng việc đầu tư vào tài sản sẽ đem lại lợi nhuận nhiều hơn cho bạn. 

Tài sản bao gồm các công việc kinh doanh, cổ phiếu, trái phiếu, các quỹ hỗ trợ, thu nhập từ bất động sản,… và những thứ với giá trị thực sự gia tăng tài sản cho bạn, và có thể bán đi bất cứ lúc nào.

Khi bạn đầu tư vào tài sản, tiền của bạn sẽ trở thành những công cụ đem lại thu nhập cho bạn. Càng có nhiều những “công cụ” ấy càng tốt. Mục tiêu là đem lại lợi nhuận cao hơn chi phí của bạn nhiều nhất có thể. 

Không may thay, rất nhiều nhà đầu tư có sự nhầm lẫn giữa tài sản có và tiêu sản.

Ví dụ, một ngôi nhà thường được coi là tài sản, nhưng thực chất nó lại là một trong những tiêu sản lớn nhất mà bạn có. Mua một ngôi nhà đồng nghĩa với việc bạn phải làm việc cả cuộc đời để trả tiền thế chấp hay các chi phí sinh hoạt… 

Điều này có hai bất lợi cho bạn: đầu tiên, bạn đã chắc chắn phải mất một khoản chi phí lớn hàng tháng trong vòng 360 tháng. Thứ 2, số tiền ấy bạn hoàn toàn có thể đầu tư vào những thứ tiềm năng hơn như cổ phiếu hay bất động sản. 

Vậy nên, phân biệt rõ ràng giữa tài sản và tiêu sản sẽ giúp bạn định hình rõ những gì nên và không nên đầu tư. 

Nghề nghiệp của bạn giúp bạn trả các hóa đơn, còn việc kinh doanh của bạn sẽ giúp bạn giàu có. 

Hầu hết mọi người đều coi nghề nghiệp và việc kinh doanh là một. Khi đề cập đến vấn đề tài chính, có những sự khác biệt sau:

Nghề nghiệp là những gì bạn làm trong suốt 40 giờ một tuần để bạn trả các hóa đơn, mua sắm và trả các chi phí sinh hoạt khác. 

Còn việc kinh doanh thì khác, nó là những gì bạn đầu tư tiền bạc và thời gian để giúp bạn gia tăng tài sản của mình. 

Nghề nghiệp của bạn chỉ đủ để bạn trả các chi phí, vậy nên để giàu có, bạn cần xây dựng việc kinh doanh của mình trong khi bạn vừa đi làm.

Ví dụ, một người đầu bếp đã từng học tại trường về ẩm thực và biết tất cả các mánh khóe trong việc buôn bán. Mặc dù nghề nghiệp chính của cô ta – đầu bếp – đủ để cô ta sống tốt nhưng với những hiểu biết của mình cô ta vẫn có thể trở nên giàu có hơn nữa. 

Vậy nên cô ta đầu tư vào bất động sản. Bất cứ khoản tiền nào cô ta dư ra mỗi tháng, cô ta đều đầu tư vào bất động sản, như là mua nhà rồi cho thuê lại.

Một cách khác, xét về một người bán xe dành số tiền dư ra mỗi tháng đầu tư vào thị trường chứng khoán. 

Ở cả hai trường hợp trên, nghề nghiệp của họ đủ để họ có một cuộc sống tốt. Tuy nhiên, dùng những khoản thu nhập dư ra mỗi tháng của họ vào đầu tư đã giúp họ trở nên giàu có và thịnh vượng hơn.

Thu nhập của bạn chính là nền tảng cho việc đầu tư. Hãy có một công việc ổn định, đủ để bạn trang trải cuộc sống rồi hẵng nghĩ đến chuyện đầu tư. 

Hiểu rõ về mã số thuế có thể giúp bạn tối giản các khoản thuế của mình.

Ai cũng đều hiểu rằng thuế sẽ làm giảm đi sự giàu có cá nhân, tuy nhiên rất nhiều người lại không tìm hiểu cách để tối giản hóa số thuế mà họ phải nộp. Có rất nhiều cách để làm được điều này mà vẫn hoàn toàn hợp pháp.

Một cách để giảm thuế là đầu tư tiền bạc thông qua bảo hiểm của tập đoàn. Nếu bạn đầu tư tiền thông qua tập đoàn, tiền mà bạn kiếm được sẽ bớt phải đóng thuế hơn nhiều so với đầu tư bằng chính tên của mình. 

Ở Mỹ, việc hợp tác thành tập đoàn cũng đem lại rất nhiều lợi ích khác nữa. Ví dụ, những khoản nợ sẽ thành những khoản nợ chung chứ không chỉ của riêng ai, đảm bảo chống lại tổn thất về đầu tư. 

Khi bạn là một người làm công, bạn làm việc, sau đó đóng thuế, và sống bằng những gì còn lại. Nhưng khi bạn được bảo vệ bởi một tổ chức, bạn kiếm tiền, đầu tư và sử dụng tiền của mình nhiều nhất có thể, và sau đó mới bị đánh thuế vào những gì còn lại.

Vậy nên không có gì bất ngờ khi thành lập các tổ chức để cùng đầu tư sẽ giúp con người giàu có lên nhanh chóng. 

Cũng có rất nhiều cách khác giúp bạn tối giản các khoản thuế của mình; nó chỉ là vấn đề về việc trang bị cho mình những kiến thức về các lỗ hổng của hệ thống thuế.

Ví dụ, điều 1031 trong Mã Doanh thu Nội bộ của hệ thống thuế của Mỹ, nếu bạn bán bất động sản hiện tại của mình để mua bất động sản có giá trị cao hơn, chính phủ sẽ hoãn việc đánh thuế bạn đến khi bạn thanh toán xong bất động sản mới ấy.

Điều đó có nghĩa rằng vốn của bạn sẽ tăng lên, trong khi đó chính phủ sẽ thu thuế của bạn sau này.

Bằng việc nhận thức rõ cách mà các hệ thống tài chính vận hành, bạn sẽ biết cách để giảm thiểu số tiền phải nộp cho chính phủ.

Tổng kết

Nội dung chính của cuốn sách này là: Chúng ta không được dạy về tài chính ở trường học, vậy nên điều đó tùy thuộc vào khả năng học hỏi mỗi cá nhân để phát triển tố chất này. Chúng ta chỉ có khả năng trở nên giàu có nếu chúng ta có hiểu biết rõ về tài chính và một khát vọng lớn lao. Sau cùng, đầu tư cho trí tuệ chính là điều quan trọng nhất, bởi trí tuệ là thứ tài sản lớn nhất mà bạn sở hữu. 

Gợi ý đọc thêm

The Millionaire Fastlane, MJ DeMarco