Chinh Phục

Mastery, George Leonard

Chinh phục sẽ hướng dẫn bạn đọc cách thay đổi tư duy để đạt được thành công vững bền khi bạn thử sức với lĩnh vực mới. Từ những ví dụ thực tế trong thể thao, tâm lý học hay những bài học chánh niệm, bản tóm tắt này sẽ chỉ ra 5 yếu tố giúp con người chinh phục bất cứ lĩnh vực nào và những công cụ chúng ta cần để đứng dậy sau những vấp ngã trong đời.

Đây sẽ là một lựa chọn tuyệt vời cho

Vận động viên thể thao muốn đạt thành tích cao hơn trong thi đấu;

Những người muốn cải thiện sự nghiệp, các mối quan hệ và sở thích của mình;

Những người tò mò về cách mà quan điểm quyết định tỉ lệ thành công của bản thân. 

Đôi dòng về tác giả

George Leonard là một nhà văn, nhà kiểm duyệt và nhà giáo dục người Mỹ. Ông được biết đến rộng rãi qua hai cuốn sách “The Transformation” và “The Way of Aikido”. Ông là cựu chủ tịch của Esalen Institute và hiệp hội Tâm lý con người, đồng thời là người sáng lập ra chương trình “Đào tạo thể chất Leonard” (LET) – chương trình được xây dựng từ cảm hứng về bộ môn võ thuật Aikido.

Chương 1. Giá trị lớn nhất cuốn sách mang lại cho người đọc: Cách để trở thành bậc thầy trong lĩnh vực mà bạn đang theo đuổi.

Đứng giữa vô vàn cách thức nhanh chóng, cụ thể, dễ dàng để đạt được mục tiêu, con người rất dễ quên mất rằng việc thực sự chinh phục được bất cứ lĩnh vực nào đều tốn rất nhiều thời gian. Đó là lý do tại sao khái niệm về mức độ “bậc thầy” vô cùng quan trọng.

Quá trình đạt đến trình độ bậc thầy là sự tiếp thu những triết lý để tiếp tục học hỏi ngay cả khi bạn đã đạt được mục tiêu của mình. Hay nói cách khác, việc thực sự làm chủ được điều gì là cả một quá trình dài hơi.

Nhưng chuẩn mực của một bậc thầy thực sự là gì? Làm thế nào để tìm ra nó trong bản thân ta? Và phải làm gì để dù gặp khó khăn ta vẫn luôn đi đúng hướng? Bản tóm tắt này sẽ giúp bạn giải đáp những câu hỏi trên.

Chương 2. Trình độ bậc thầy không phải là một thành tựu, nó là việc theo đuổi cả một chặng đường dài.

Con người thường thử làm những điều mới mẻ với mục đích duy nhất là chinh phục được nó. Đó có thể là bộ môn tennis, cờ vua hay một công việc mới. Đến một ngày sự thiếu sót trong kỹ năng của bạn thể hiện ra ngoài, đó cũng là lúc những công việc thú vị ban đầu sẽ trở thành ác mộng. Đừng bỏ cuộc, vì bạn vẫn có thể chinh phục được nó nếu bạn thay đổi cách suy nghĩ của mình.

Bước đầu tiên, hãy coi việc học hỏi kỹ năng là động lực mới của bản thân. Rất nhiều người chỉ đơn thuần là muốn tìm kiếm sự công nhận và tán dương từ mọi người xung quanh. Nếu bạn đã chơi tennis đến khi biểu diễn được một vài đường đẹp mắt, đánh bại được một vài người và có được sự tán thưởng của khán giả thì bạn sẽ chỉ có động lực phát triển đến một mức độ nào đó nữa thôi.

Khi năng lực của bạn đã đạt đến mức độ được công nhận nhất định, bạn sẽ thấy mình bị mắt kẹt trong vùng an toàn của bản thân. Nỗi lo sợ rằng hình ảnh của bản thân bị ảnh hưởng sẽ khiến bạn không dám thử đánh bại những đối thủ đáng gờm hơn. Thay vì đi tìm kiếm sự tán dương, những bậc thầy thực sự sẽ không ngừng nỗ lực để phát triển kĩ năng hơn nữa.

Quan điểm của bạn về việc học hỏi cũng là một yếu tố quan trọng trên con đường chinh phục, ví dụ như là việc bạn dành sự quan tâm nhất định cho quá trình trau dồi kĩ năng. Nếu bạn muốn trở thành bậc thầy tennis, bạn phải chấp nhận tốn thời gian, sự kiên nhẫn, quyết tâm để tay thuận của mình có thể chơi thành thục. Việc học hỏi không phải là thứ bạn chỉ làm đến khi đạt yêu cầu, đó là một hành trình dài với nỗ lực không ngừng nghỉ. Bằng việc thay đổi tư duy, bạn sẽ nhận ra rằng bạn có thể chinh phục bất cứ điều gì nếu thực sự để tâm đến nó.

Hãy nhớ rằng, bạn đã từng là một đứa trẻ! Những đứa trẻ bước vào thế giới với rất ít kĩ năng tồn tại. Chúng tự học cách bò, đi, nói, hiểu và suy nghĩ theo tiến độ riêng của mình. Một vài đứa trẻ biết đi từ lúc 9 hay 10 tuổi, trong khi có những bé rất lâu sau vẫn chưa đi được. Lũ trẻ đều có thể tự học kĩ năng vận động dù vóc dáng chưa hoàn thiện và tốc độ học rất chậm.

Ví dụ trên đã chứng minh rằng việc học hỏi được quyết định bởi chính quá trình bạn liên tục cố gắng chứ không phải tốc độ tiếp thu kĩ năng mới hay mức độ tài giỏi ban đầu của bạn. Vì vậy, những người chơi tennis với những lời hứa chắc nịch ở những bài tập đầu tiên thường sẽ không vượt trội bằng những người chơi ban đầu tuy vụng về nhưng lại có một tư duy kiên định và quyết tâm.

Mặc dù lối tư duy rõ ràng và kiên định sẽ vạch ra con đường tiến tới thành công, nhưng chúng ta lại thường bác bỏ nó. Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn ở phần tiếp theo.

Chương 3. Ở phương Tây, ngành tiếp thị thường cố gắng khiến những người theo đuổi nó phải chọn những giải pháp tạm thời thay vì sự chinh phục thực sự.

Giống như các nước phương Tây khác, Mỹ cũng bác bỏ sự quan điểm về việc thực sự làm chủ một kỹ năng nào đó. Hàng ngày, những nhà quảng cáo chứng minh hiệu quả nhanh chóng của sản phẩm với người mua hàng bằng những câu khẩu hiệu như “Dáng đẹp chỉ trong hai tuần” hay “Thành công ngay tức thời!”. Tuy nhiên, chúng hoàn toàn không phải là sự thật.

Sự chinh phục hoàn toàn được xây dựng qua một quá trình dài cố gắng mà không mong đợi kết quả tức thời. Điều này sẽ giúp ta tiến bộ vượt bậc, từ đó tiếp tục luyện tập một cách bền bỉ, kiên định. Con đường đến với trình độ bậc thầy không phải là ngọn dốc đứng mà là một quãng đường bằng phẳng, đôi khi đi qua mà khúc ngoặt quan trọng cần sự nỗ lực nước rút. Để có thể chinh phục được điều gì, trước tiên chúng ta phải biết yêu thích con đường dẫn đến nó.

Khi lần đầu tham dự trường học Aikido, tác giả bắt đầu trải nghiệm lễ nghi và những bài tập lặp đi lặp lại của lớp học. Khi bạn cùng lớp chán nản bỏ cuộc, ông vẫn kiên trì đi theo lối mòn ấy và dần dần tiến đến trình độ bậc thầy.

Tại sao rất nhiều người lại không thể chịu nổi con đường “bình lặng” ấy? Lý do bởi vì họ là một trong ba kiểu người phải “vật lộn” với quá trình chinh phục – kiểu người tài tử, ám ảnh và dễ hài lòng.

Những người tài tử thường rất hứng thú khi bắt đầu làm việc gì. Họ có thể mua một cây vợt tennis đắt tiền, ăn mặc giống thần tượng tennis của họ, và tự tán dương mình sau một vài lần tiến bộ. Tuy nhiên, rất nhanh sau đó họ chán ngấy quá trình luyện tập tẻ nhạt và cuối cùng là từ bỏ. Sau đó, họ biện minh cho quyết định của mình rằng: “Đây không phải môn thể thao phù hợp với tôi”.

Những người ám ảnh lại vô cùng quyết tâm để đạt được mục đích. Với họ, điều quan trọng nhất là kết quả, chứ không phải quá trình học hỏi. Sau những lần dốc sức cố gắng, khoảng thời gian luyện tập ổn định và bền bỉ khiến họ thấy chán nản và bỏ cuộc.

Cuối cùng, kiểu người dễ hài lòng lại thích việc mãi dậm chân tại chỗ. Họ hạnh phúc sau một vài bàn thắng trong trận đấu với đối thủ và không hề có động lực để cố gắng chơi tốt hơn nữa.

Nếu bạn tự nhận thấy mình nằm trong 3 tuýp người thì cũng đừng quá buồn phiền. Vì việc nhận ra hòn đá cản đường chính là bước đầu tiên để bạn vượt qua nó. Vậy bước tiếp theo là gì?

Chương 4. Quan điểm đúng đắn về việc luyện tập và một người dẫn đường phù hợp sẽ là bước quan trọng tiếp theo đưa bạn đến thành công.

Những lời chỉ dẫn và việc luyện tập là hai yếu tố quan trọng trên con đường đạt tới trình độ bậc thầy. Trong phần tiếp theo chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về mức độ quan trọng của chúng.

Đương nhiên, có những kỹ năng chúng ta có thể tự học, nhưng sự chỉ dẫn đúng đắn là điều bắt buộc để đạt tới mức độ bậc thầy. Bạn có thể học hỏi từ rất nhiều nguồn như video, chương trình máy tính, trải nghiệm thực tế hay thậm chí là từ một cuốn sách cũ. Tuy nhiên, mối quan hệ xã hội vẫn là cách hữu hiệu nhất để thu được những bài học quý báu. Vì vậy, việc tìm kiếm sự hướng dẫn từ một cá nhân hay một nhóm người nào đó là vô cùng quan trọng.

Nhưng làm thế nào để bạn biết rằng người chỉ dẫn đó có phù hợp hay không? Cách tốt nhất chính là quan sát cách họ đối xử với học sinh của mình. Chúng ta hãy cùng phân tích về khóa dạy bóng chày của John Wooden, người được xem là người thầy dạy bóng chày giỏi nhất lịch sử. Chính sự tôn trọng với học viên đã làm nên điều khác biệt cho khóa học của ông. Ông luôn biết cân bằng giữa điểm mạnh và điểm yếu của cả đội. Chương trình đào tạo luôn có hai phần tương đương nhau gồm việc sửa chữa lỗi sai và củng cố lại những kỹ năng học viên đã thực hành tốt.

Bên cạnh sự hướng dẫn, luyện tập cũng là một yếu tố quan trọng để làm chủ được kỹ năng nào đó. Để đạt đến trình độ bậc thầy, chúng ta không thể đơn thuần coi luyện tập là việc lặp đi lặp lại một nhiệm vụ cho đến khi ta thành thục nó. Thực tế, ta cần nhìn nhận việc luyện tập như một quá trình dài hạn.

Để hiểu rõ hơn về điều này, chúng ta hãy cùng đi tìm hiểu lý do tại sao những võ sỹ vẫn tiếp tục luyện tập dù họ đã đạt đến đai đen – một “chứng chỉ” cao nhất của võ thuật. Lý do rất đơn giản: đai đen chỉ là một cột mốc quan trọng trong cả chặng đường dài. Trong lĩnh vực này, đai đen không biểu thị việc luyện tập như là một hành động lặp đi lặp lại, mà nó thể hiện niềm say mê cho quá trình học hỏi không ngừng.

Chương 5. Nghe lời người hướng dẫn, tưởng tượng một cách có chủ đích và vượt qua giới hạn bản thân là ba bước tiếp theo để đạt đến trình độ bậc thầy.

So với sự hướng dẫn và luyện tập, ba yếu tố trên vẫn còn khá xa lạ với chúng ta, vậy hãy cùng đi tìm hiểu kỹ hơn về chúng.

“Nghe lời” là việc bạn phải tuân theo lời người hướng dẫn và những kỉ luật chính mình đã đặt ra. Đôi khi, bạn sẽ phải hi sinh sự kiêu hãnh của bản thân. Ví dụ, người thầy tennis bạn rất tin tưởng và kính trọng bắt bạn đứng bằng một chân, một tay giữ chân còn lại sát lưng, tay còn lại liên tục quay vòng tròn trên đầu. Và trong một tháng đầu tiên, buổi học nào bạn cũng phải khởi động như vậy trong khoảng 5 phút.

Đương nhiên, bạn có thể không làm và phàn nàn rằng làm thế khiến bạn trông thật lố bịch. Tuy nhiên, nếu vậy bạn sẽ bỏ lỡ những bài học quý báu như là cách để giữ thăng bằng. Mặc dù đôi khi người hướng dẫn bắt bạn làm những điều khó hiểu, nhưng nếu tin tưởng họ và muốn trau dồi kỹ năng, hãy chấp nhận gạt bỏ sỹ diện sang một bên và làm theo.

“Tưởng tượng một cách có chủ đích” là hành động tập trung vào sức mạnh của tâm hồn. Đây là phương pháp vô cùng hữu hiệu mà những người chơi golf chuyên nghiệp thường áp dụng, đó là bạn sẽ mường tượng về thành công của chính mình. Jack Nicklaus, huyền thoại golf của thế giới, tin rằng một đường golf hoàn hảo phụ thuộc 50% vào việc mường tượng, 40% vào sự chuẩn bị và chỉ 10% vào hành động cuối cùng!

Cuối cùng, “giới hạn” là khi bạn đương đầu với một thử thách, đồng thời cũng là thời cơ để tiến bộ vượt bậc. Những người thực sự làm chủ kỹ năng xem đó là một cơ hội để phát triển và nỗ lực hết mình để tận dụng nó.

Nhưng làm cách nào để biết bạn đang đứng trước giới hạn? Đó là nhờ vào cảm giác. Với kiểu người tài tử, thì sự yên ổn là một giới hạn. Với những tuýp người áp ảnh, họ gặp vấn đề với việc nhìn nhận ra giới hạn của chính mình. Còn với kiểu người dễ hai lòng thì hiếm khi đủ kiên trì để chạm tới giới hạn của bản thân.

Tiếp theo bạn sẽ thấy rằng mình đang phải đối mặt với một thử thách rất khó vượt qua, bạn phải lựa chọn từ bỏ hay nỗ lực hết mình để chinh phục nó. Những bậc thầy thực sự sẽ chọn cách thứ hai.

Chương 6. Hãy tiếp xúc thường xuyên với những bậc thầy thực sự, tận hưởng niềm vui của việc luyện tập và hình thành nên những “lễ nghi” bắt buộc để vượt qua thất bại.

Bạn quyết định sẽ chinh phục một điều gì đó, bạn nói với mọi người xung quanh và bắt đầu trau dồi kỹ năng. Mọi thứ đều ổn cho đến khi một điều không may bất chợt xảy đến.

Ví dụ, hãy tưởng tượng bạn lên kế hoạch tập thể dục hằng ngày bằng cách chạy 5km mỗi sáng. Nhưng sau một vài buổi chạy, bạn thấy khó thở và nhịp tim đập nhanh hơn bao giờ hết. Đây chính là phản hồi trực tiếp của cơ thể rằng bạn đã cố quá sức và nó không giữ được sự cân bằng nội môi nữa. “Cân bằng nội môi” là quá trình cơ thể điều hành hệ thống trong, đảm bảo cho nó hoạt động trong một điều kiện cân bằng và tránh sự thay đổi đột ngột.

Trong cuộc chiến với quyết tâm của bạn, cơ thể đã giành chiến thắng và làm gián đoạn việc luyện tập. Điều này xảy ra với hầu hết những ai bắt đầu học kỹ năng thể chất mới. Vậy làm thế nào để quyết tâm của bạn chiến thắng cơ thể?

Để làm được điều ấy, chúng ta cần làm theo 3 bước. Bước đầu tiên là tiếp xúc với những người đã từng vượt qua khó khăn tương tự của bạn. Họ hiểu rõ điều gì sẽ xảy ra khi bạn cố gắng phá vỡ giới hạn tự nhiên của bản thân và từ đó đưa ra lời khuyên giúp bạn vượt qua chúng.

Tiếp theo, bạn phải xác định đúng đắn quan điểm của mình về những mục tiêu. Hãy nhớ rằng khao khát có được thành công tức thời hay sự tán dương của mọi người sẽ phản tác dụng. Hãy học tập cách mà những bậc thầy thực thụ tận hưởng niềm vui của việc rèn luyện. Nói cách khác, muốn đứng trên đỉnh núi cao, đôi chân bạn phải leo không ngừng!

Cuối cùng, hãy cố gắng duy trì việc học hỏi và rèn luyện. Những thói quen sẽ trở nên hấp dẫn hơn nếu chúng trở thành những lễ nghi bắt buộc, thứ sẽ cho bạn thời gian để suy ngẫm kỹ hơn về nhiệm vụ cần làm. Nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi đã thấy rằng đây chính là cách mà các bác sỹ đã làm. Trước mỗi ca phẫu thuật họ đều rửa tay như là một “lễ nghi” để sát trùng và giúp cho đầu óc tập trung cao độ hơn.

Chương 7. Hãy nạp đầy năng lượng cho hành trình phía trước bằng cách đứng dậy hành động, đặt ra mục tiêu và tận tâm với nó.

Hành trang cuối cùng mà bạn cần cho chuyến chinh phục chính là một nguồn năng lượng dồi dào. Theo cách nhìn của tác giả, con người chính là những cỗ máy tràn đầy sức mạnh. Tuy nhiên, những hành động sai lầm và định kiến xã hội sẽ khiến bạn không tận dụng triệt để được nguồn năng lượng của bản thân mình.

Sự hạn chế nguồn năng lượng tự nhiên bắt đầu từ khi chúng ta còn rất nhỏ. Đặc tính của lũ trẻ là tò mò, chúng sẽ không ngồi yên cho đến khi đã tự mình khám phá được mọi thứ xung quanh. Nhưng các bậc phu huynh lại luôn muốn đảm bảo an toàn cho con em mình bằng những luật lệ như: “Đừng có động vào cái đó”, “Con yên lặng đi” hay “Nếu không ăn hết chỗ rau đấy con sẽ không được làm gì hết”. Những yêu cầu mang tính tiêu cực đó sẽ làm thui chột đi bản năng muốn khám phá và nguồn năng lượng dồi dào trong chúng.

Thật may rằng, chúng ta hoàn toàn có thể khôi phục lại nguồn năng lượng đó bằng một vài hành động đơn giản sau đây:

Đầu tiên, hãy luôn duy trì một thể trạng tốt nhất. Những hoạt động thể chất như đi bộ hay đạp xe sẽ nhắc nhở rằng bạn có thể tận dụng tối đa nguồn năng lượng dồi dào mà mình sở hữu.

Bước tiếp theo là đề ra những mục tiêu ưu tiên nhất của bản thân. Tập trung sức lực vào mục đích chính đồng nghĩa với việc bạn phải bỏ qua rất nhiều mục tiêu khác. Tuy nhiên, việc này sẽ mang đến cho bạn một cái nhìn chính xác nhất về khả năng của mình, đồng thời giúp bạn có thể học hỏi trong giới hạn riêng của bản thân.

Cuối cùng, hãy học cách tận tâm với mục tiêu mà bạn đề ra thay vì đấu tranh với nó. Bằng việc chờ đón nhiệm vụ sắp tới với tâm thế sẵn sàng và sự nỗ lực hết mình, bạn sẽ nạp cho mình một nguồn năng lượng dồi dào cho cả chuyến hành trình dài phía trước.

Tổng kết

Việc chinh phục một kỹ năng mới không đơn thuần là thành tích bạn đạt được, sự tán dương từ mọi người xung quanh, và thậm chí việc lặp đi lặp lại những bài tập cũng không giúp bạn làm chủ nó. Thay vào đó, chinh phục là một chặng đường mà bạn phải chắc chắn rằng mình luôn không ngừng nỗ lực, học hỏi đồng thời luôn tận tâm, kiên nhẫn với việc rèn luyện và tự khám phá ra tiềm năng của bản thân mình.

Bài học thử nghiệm: Hãy học cách chinh phục kỹ năng rửa bát

Lần tới khi bạn rửa bát, đừng chỉ đơn thuần rửa nhanh nhất có thể. Trước khi rửa, hãy nghĩ xem mình nên làm thế nào cho hiệu quả nhất. Sau đó khi bạn bắt đầu rửa, hãy để tâm và làm mọi thứ thật cẩn thận. Mặc dù ban đầu quá trình này sẽ tốn nhiều thời gian hơn, nhưng bạn sẽ thấy rằng sự để tâm suy nghĩ sẽ giúp cho việc rửa bát nhanh chóng và sạch sẽ hơn.

Cuốn sách cùng chủ đề

Mastery, Robert Greene