Đường Vắng

The Road Less Traveled (1990), M. Scott Peck

Tóm tắt 

Đường vắng (1978): Có thể coi như lược đồ dẫn lối cho một đời sống tinh thần viên mãn, sách gợi ý bạn giải quyết những vấn đề thử thách nhất trong cuộc sống bằng tình yêu và sự hài lòng. Không chỉ dừng lại ở việc khám phá phương pháp giản đơn nhất để giải quyết xung đột, bạn còn có thể nhận ra “đau khổ đúng đắn” cùng với nhiều thành tố cơ bản khác đều giúp tạo nên một cuộc đời trọn vẹn, ý nghĩa.

 Ai nên đọc cuốn sách này ?

  • Những người theo đuổi đời sống tâm linh.
  • Những người muốn thay đổi bản thân theo hướng tích cực.

Ai là tác giả?

M. Scott Peck là một nhà khoa học, bác sĩ tâm lý liệu pháp, và là một chuyên gia tâm thần thực hành. Ông không phải là một triết gia, lại càng không phải nhà thần học nhưng viết về vấn đề tâm linh ông đã thành công rực rỡ với tác phẩm đầu tay (The Load Less Traveled – Đường vắng).

Một khi bạn thừa nhận rằng “cuộc sống thật khó khăn” thì thực tế không còn điều gì quá nghiêm trọng nữaMột khi bạn chấp nhận trách nhiệm, bạn có thể có những lựa chọn tốt hơn.

Bạn nhận được gì từ cuốn sách?

Người đọc sẽ được biết tới những câu chuyện lấy ra từ trải nghiệm thực tế sâu sắc, chân thành đầy hấp dẫn trong chính cuộc sống của tác giả cũng như từ những khách hàng vô danh của ông qua lối kể đậm tính sẻ chia, sâu sắc. Qua lời Peck, chúng ta sẽ nhận ra rằng: “cuộc sống là khó khăn” và phát triển cá nhân là một nhiệm vụ phức tạp, khó khăn và suốt đời”.

Tác giả đã đề cập nội dung qua 4 phần chính: kỷ luật, tình yêu, tín ngưỡng và sự phát triển, sự ân sủng. Với các nội dung nhỏ, mỗi độc giả sẽ tự đúc kết cho riêng mình những bài học cảm quan khác nhau về con đường tự trưởng thành. Dẫu biết rằng con đường tìm đến sự trưởng thành đích thực cả về tâm trí và tâm lý chúng ta đang phải gắng sức và mò mẫm bước đi đôi khi chẳng bao giờ kết thúc. Bởi con đường ấy thật dài, thật xa, thật khó. Chúng ta có thể đo được độ cao của núi, độ dài của sông và độ sâu của biển… Nhưng có ai có thể cân đo đong đếm được sự hoàn thiện của mỗi người?  Sự hoàn thiện của mỗi người, chúng ta chỉ có thể tự mình đo lấy – đó là khi chúng ta biết trở về với chính tâm hồn mình, dung hợp bản thân là một cá thể hài hòa. Hãy chọn và bước đi trên con đường mình chọn, hãy sống vẹn toàn để trưởng thành, để trở thành mẫu người chúng ta muốn.

“ Everything that happens to us has been designed for our spiritual growth”

(Chính nhờ những khó khăn mà chúng ta trưởng thành về tâm lý và tâm linh)

Giới thiệu

“Hầu hết mọi người đều không nhận ra sự thật rằng cuộc sống vốn vô cùng khó khăn. Họ thường không ngừng than phiền về những vấn đề nghiêm trọng, những gánh nặng khó khăn của mình như thể cuộc sống vốn phải dễ dàng.” 

Như Benjamin Franklin đã nói “Những điều đó gây ra đau thương. Đó là lý do tại sao những người khôn ngoan học cách không sợ hãi trước thực tế sẵn sàng chờ đón khó khăn sắp tới thay vì sợ hãi trốn tránh chúng.”

Điều gì khi tôi gọi những công cụ, những nỗi đau, những điều ý nghĩa khi trải qua nỗi đau mà các vấn đề gây nên là kỷ luật. Đó là: không bằng lòng với thực tế, gánh vác trách nhiệm, cống hiến cho sự thật, và tạo sự cân bằng … chúng là những công cụ đơn giản. Hầu hết tất cả những đứa trẻ rất giỏi sử dụng những công cụ này khi chúng lên mười. Tuy nhiên, các Thủ tướng và các đức Vua lại thường xuyên quên sử dụng chúng, điều này đã dẫn đến sự thất bại của họ.”

Tác  giả: M. Scott Peck

Ông sinh năm 1936, Scott Peck đã nhận được một sự giáo dục đặc quyền tại New York và Harvard. Ông đã đạt được bằng Bác sĩ y khoa của mình tại trường  Đại học Western Reserve vào năm 1963, sau đó ông bắt đầu phục vụ cho quân đội trong vòng chín năm. Hơn một thập kỷ sau, ông đã bắt đầu sự nghiệp về tâm lý của mình. Mặc dù Đường vắng được viết vào giữa những năm 1970, khi Peck 39 tuổi, nó không nằm trong danh sách những cuốn sách bán chạy nhất của New York Times cho đến năm 1983. Từ đó, nó luôn nằm trong danh sách bán chạy và chính thức được lọt vào Sách kỷ lục Guinness. 

Lời mở đầu

Đây là cuốn sách tự học dành cho những người không tự đọc sách. Nó không chứa đựng những lời hứa hấp dẫn của niềm vui và hạnh phúc vô bờ bến; thay vào đó là những đặc điểm của tác phẩm viết về phát triển cá nhân, dù vậy cuốn sách vẫn được bán chạy nhiều nhất. Nổi tiếng bắt đầu với dòng chữ “Cuộc sống thật khó khăn”, nó bao gồm các chủ đề buồn rầu như huyền thoại về tình yêu lãng mạn, sự độc ác, bệnh tâm thần, và những cuộc khủng hoảng tinh thần của tác giả.

Có lẽ vì thiếu sự lạc quan – màu hồng của cuộc sống, cuốn sách đã dễ dàng đến gần với lòng tin của chúng ta, nó dựa trên giả thiết một khi biết điều tồi tệ nhất có thể đến chúng ta sẽ dễ dàng đối mặt với nó.

Đường vắng là cuốn sách truyền cảm hứng nhưng theo một cách truyền thống, đặt quy tắc tự giác ở đầu danh mục về giá trị của một cuộc sống tốt đẹp. Nếu bạn tin rằng không có cách nào dễ dàng để cải thiện, thậm chí là toàn bộ, tinh thần của mình, hãy bắt đầu việc thực hành những yếu tố như lời cam kết và trách nhiệm; sau đó, bạn có thể sẽ tìm thấy nhiều điều hữu ích hơn trong lĩnh vực của Tiến sĩ Peck.

Peck là một nhà tâm lý học được đào tạo thông thường, nhưng ông có sức ảnh hưởng lớn trong phong trào nhận ra các giai đoạn phát triển tâm linh. Ông nhận ra những nét đặc biệt tuyệt vời trong thời đại chúng ta như là sự hài hòa về khoa học và thế giới quan tâm linh. Đường vắng là nỗ lực của ông để thu hẹp khoảng cách, và nó thực sự đã thành công. Cuốn sách được chào đón bởi những ai đã nhận ra mình bị giằng xé giữa khoa học tâm lý và tinh thần.

“ Life is difficult. This is a great truth, one of the greatest truths. It is a great truth because once we truly see this truth, we transcend it. Once we truly know that life is difficult-once we truly understand and accept it-then life is no longer difficult. Because once it is accepted, the fact that life is difficult no longer matters.”

(“Cuộc sống thật khó khăn. Đây là một sự thật tuyệt vời, là một trong những chân lý vĩ đại nhất. Đây là một sự thật tuyệt vời bởi vì một khi chúng ta thực sự nhìn thấy sự thật này chúng ta sẽ vượt qua nó. Một khi chúng ta thực sự biết rằng cuộc sống luôn khó khăn, chúng ta sẽ thật sự hiểu và chấp nhận nó – khi đó cuộc sống không còn khó khăn nữa . Bởi vì một khi nó đã được chấp nhận, sự thật về cuộc sống là khó khăn sẽ không còn là vấn đề.”

Kỷ luật

Tự kiểm soát là cốt lõi thương hiệu tự giúp bản thân của Peck. Ông cho biết: “Nếu không có kỷ luật, chúng ta chẳng thể làm được điều gì. Với một chút kỷ luật chúng ta có thể giải quyết một số vấn đề. Với một kỷ luật chặt chẽ chúng ta có thể giải quyết mọi vấn đề.”

Một người không bằng lòng với thực tế luôn có chiếc chìa khóa để trưởng thành về tâm lý, trong khi chứng rối loạn thần kinh được tạo ra bởi thói quen tinh thần bốc đồng trong sự từ chối cơ hội trải nghiệm nỗi đau. Hầu hết các vấn đề lớn của chúng ta là kết quả của việc chưa bao giờ đối mặt với các vấn đề đơn giản trước đó, hoặc là thất bại trong việc theo đuổi sự thật đến cùng. Sai lầm lớn của hầu hết mọi người là tin tưởng rằng vấn đề sẽ biến mất theo ý muốn của mình.

Sự thiếu trách nhiệm sẽ làm hại chúng ta theo nhiều cách khác nhau. Văn hóa của chúng ta cho phép tự do sùng bái, nhưng theo Eric Fromm, trong quyền “Thoát khỏi tự do” mọi người luôn sẵn sàng nắm lấy sức mạnh quyền lực chính trị và từ bỏ năng lực cá nhân. Khi tự do xuất hiện, chúng ta né tránh nó, nó tương tự như cách chúng ta lựa chọn những điều ta vẫn coi là xấu và cố gắng tránh. Kỷ luật không chỉ là sự “lớn lên” trong khả năng chấp nhận thực tại mà còn hiện diện trong nhận thức của chúng ta về rất nhiều những lựa chọn xung quanh.

Con đường và phần thưởng của nó

Tâm linh, một trong những nội dung tuyệt nhất từ cuốn sách, lại là con đường có ít người thực sự chọn. Cũng như rất nhiều trung sĩ khác có đủ điều kiện nhưng lại chần chừ trước việc trở thành một sỹ quan, Peck quan sát thấy rằng về mặt tâm lý, mọi người thường ít coi trọng nguồn sức mạnh gắn với sức khỏe tinh thần. Ví dụ như trong trường hợp của 1 sĩ quan, cuộc sống trên chiếc máy bay tự động quen thuộc tỏ ra thú vị  hơn bất kỳ thách thức lớn khác .

Đường vắng rất phong phú bởi những câu chuyện với những nhân vật có thật. Một số chi tiết phản ánh sự thay đổi của cuộc sống, nhưng trong một vài trường hợp khác, con người đơn thuần từ chối thay đổi, hoặc cuối cùng cũng không hề bị ảnh hưởng. Ở trong những trường hợp ít cực đoan, chúng ta có nhiều khả năng để nhận ra sự yên lặng của bản thân đang quay lưng lại với một cuộc sống đầy biến động và phong phú. Thay vì bị ám ảnh kinh hoàng như đang mắc phải một căn bệnh tâm lý, Peck nói, chúng ta phải thẳng thắn đối mặt với đau khổ khi đã bỏ lỡ cơ hội.

“Until you value yourself, you won’t value your time. Until you value your time, you will not do anything with it.” 

(“Nếu bạn không biết quý trọng bản thân, bạn sẽ không coi trọng thời gian của mình. Nếu bạn không coi trọng thời gian của mình, bạn sẽ không làm bất cứ điều gì với nó”)

Tuy nhiên, tại sao lại gọi những vấn đề trên là những phần thưởng tuyệt vời? Con đường ít người lựa chọn chính là con đường tâm linh đầy sỏi đá với những ánh sáng le lói bên cạnh đại lộ cuộc đời, nơi mà ở đó con người tưởng mình đã hưởng trọn hạnh phúc. Tuy nhiên, Peck đặt câu hỏi “Tại sao lo lắng ?” chúng ta chắc hẳn không hiểu gì về niềm vui. Phần thưởng của cuộc sống tinh thần là rất lớn: An tâm và tự do quẳng lo lắng thực sự là điều hầu hết mọi người không bao giờ tưởng tượng sẽ có thể đạt được. Thực tế thì, gánh nặng luôn sẵn sàng để bị loại bỏ, bởi vì chúng không phải là điều duy nhất chúng ta có.

Mặc dù vậy, nội tâm càng sâu sắc thường đi kèm trách nhiệm nặng nề hơn, đây là điều không tránh khỏi khi chúng ta biến đổi từ trẻ thơ thành người lớn. Peck nhớ đến Thánh Augustine –  người đã nói: “Nếu bạn biết yêu thương và chăm chỉ, bạn có thể làm bất cứ điều gì bạn muốn.” Cũng như sự rụt rè trước đó dẫn đến sự lười biếng, cũng chính lười biếng hiện tại giúp chúng ta có thể nhìn thấy giới hạn trong sự tồn tại, vì vậy kỷ luật sẽ mở ra cánh cửa chứa đựng vô vàn kinh nghiệm của chúng ta về cuộc sống. Chỉ có sự sáng suốt hơn mới có thể thích ứng, bởi thực tế những người khác nghĩ rằng họ phải sống một cuộc sống nhàm chán và gò bó.

Tình yêu là một quyết định

Lấy gì làm nhiên liệu trên con đường vắng? Tình yêu, đương nhiên rồi, và Peck đã có sự tranh luận thuyết phục về điều này, thứ mà không thể định nghĩa một cách hoàn chỉnh. Chúng ta có xu hướng nghĩ tình yêu là không cần nỗ lực, người ta phải lòng ai rất đỗi nhẹ nhàng tự nhiên. Trong khi nó rất bí ẩn, tình yêu cũng là sự nỗ lực; tình yêu là một quyết định: “Khát vọng được yêu không phải bản thân nó vốn là tình yêu. Việc yêu mới là tình yêu.

“Khát vọng được yêu không phải bản thân nó vốn là tình yêu. Việc yêu mới là tình yêu.”

Các trạng thái phấn khích khi yêu một phần như hồi quy về tuổi thơ ấu, khoảng thời gian khi chúng ta cảm thấy mẹ và bản thân hòa làm một; chúng ta được trở lại với nhịp sống của thế giới và mọi thứ trở nên hợp lý. Tuy nhiên, cũng giống như những đứa trẻ khi dần nhận ra chúng là một cá nhân riêng biệt, lúc này tình yêu mới trở lại với chính bản thân chúng. Tới lúc này, theo Peck, tình yêu “thực sự” mới bắt đầu. Bất cứ ai cũng có thể phải lòng ai đó, nhưng không phải ai cũng có thể quyết định tiến tới một mối tình với đối tượng của mình. Chúng ta không bao giờ có thể kiểm soát cách tình yêu bắt đầu, nhưng khi kết hợp với kỷ luật nghiêm khắc, chúng ta có thể kiểm soát được phản ứng của bản thân. Và một khi những “cơ bắp” của tình yêu đã được sử dụng thì chúng có xu hướng ở lại, điều này sẽ làm tăng sức mạnh của chúng ta để mang tình yêu vào trong cuộc sống theo cách phù hợp nhất.  

Lời kết

Một người đọc sáng suốt sẽ lưu ý đến sự tương phản giữa lòng tin của Peck về sự thay đổi tâm lý cần có thời gian và quan điểm về tầm nhìn nhận thức tâm lý học của ông: giới hạn có thể được loại bỏ mà không cần bận tâm nhiều nếu như chúng ta biết nó sẽ diễn ra như thế nào. (xem Martin Seligman, David D. Burns, Anthony Robbins)

Đây là cấu trúc cơ bản về lý thuyết tự giúp chính mình: nguyên tắc xử thế trong công việc khó khăn được hợp thành từ lối xây dựng nhân vật và khám phá tâm hồn: mọi vấn đề từ niềm tin tưởng vào công nghệ tin thần không được chuyên sâu nhưng có thể giải quyết được bằng phương pháp tâm lý – công nghệ thực tế. Ngược với quan điểm cũ cho rằng sự thay đổi bản thân bị giới hạn trong ảnh hưởng của kỷ luật và kiến thức thì tới sau này, khi chúng ta được biết rằng nếu có những công cụ chính xác, chúng ta có thể trở thành bất cứ ai chúng ta muốn.

Những độc giả ủng hộ cho quan điểm này thì nên tự tạo cân bằng qua tác phẩm của Peck. Ông bàn luận về các vấn đề, chẳng hạn một cảm xúc chưa từng được nhắc đến trong tâm lý học hiện đại: “Ân sủng”. Đó là sự thư thái đến lạ, sự biết ơn và sự tự do. Peck cảm thấy đó là trạng thái cảm xúc cao nhất của con người, là thành quả của việc sống của mục đích và kỷ luật.

Trong sự khẳng định của ông về đạo đức, kỷ luật và sự ngưỡng mộ làm kìm hãm nỗi đau. Tuy vậy, ông không tuân theo sự khẳng định của mình trong việc nhìn nhận con người là những thực thể tinh thần sống. Cuốn sách đã gây ngạc nhiên với nhiều độc giả bởi sự bao quát của nó về những khái niệm Jungian ( thuộc trường phái phân tích tâm lý do C G Jung, nhà tâm lý học Thụy Sĩ sáng lập năm ), Thời đại mới tập hợp đồng bộ về tiềm thức. Bằng cách nào đó, sự pha trộn của Ki-tô giáo, Thời đại mới, và tâm lý học sẽ cùng phát huy hiệu lực của nó. Những quy tắc cơ bản của Peck có lẽ sẽ hơi khô khan nghiêm túc với một số người, nhưng đối với những người khác nó lại chứa đựng đầy đủ những hiểu biết về sự thay đổi cuộc sống. Cuốn sách là một trong những tác phẩm có tiếng vang lớn trong việc cải thiện bản thân, nó đã bán được hơn bảy triệu bản và tiêu đề của nó đã được coi như một thành ngữ. 

“Human beings are poor examiners, subject to superstition, bias, prejudice, and a PROFOUND tendency to see what they want to see rather than what is really there” 

(“Con người đang trở thành những người giám khảo tồi, phụ thuộc vào mê tín dị đoan, thiên vị, thành kiến, và một khuynh hướng bí ẩn để nhìn những gì họ muốn thấy hơn là những sự thật.”) 

Những cuốn sách cùng chủ đề:

  • Further Along the Road Less Traveled (1990) – M. Scott Peck 
  • Care of the Soul: A Guide for Cultivating Depth and Sacredness in Everyday Life – John Bradshaw
  • Alain de Botton, How Proust Can Change Your Life (1997 ) – Alain de Botton