Vượt Qua Nỗi Sợ Hãi

Feel The Fear And Do It Anyway (1987), Susan Jeffers

Quyển sách đưa ra giải pháp để chúng ta có thể sống một cuộc sống theo ý mình mà không bị nỗi sợ hãi cản đường. Tác giả chứng minh rằng, chính cách chúng ta nhìn nhận thế giới sẽ quyết định hiện thực, và chịu trách nhiệm với công việc của mình sẽ là cách để con người tận hưởng trọn vẹn cuộc sống.

Bạn nên đọc quyển sách này nếu:

  • Bạn muốn biết cách đối đầu với nỗi sợ một cách hiệu quả nhất
  • Bạn muốn trở thành một người hạnh phúc, tích cực và tận tâm với cuộc sống.

Thông tin sơ lược về tác giả

Susan Jeffers, một nhà tâm lý học, người diễn thuyết cộng đồng và một tác giả nổi tiếng người Mỹ, người đã cho phát hành rất nhiều cuốn sách về nỗi sợ hãi (Feel the Fear and Do It Anyway, Feel the Fear Guide to Lasting Love)

Loại bỏ nỗi sợ hãi

“Cách duy nhất để loại bỏ đi nỗi sợ làm gì đó là quyết tâm thử làm chúng”

Có rất nhiều kiểu sợ hãi, và có một nỗi sợ dù rất đơn giản nhưng lại cực kì mạnh mẽ: Sợ rằng ta không đủ năng lực để làm điều gì đó, sợ rằng không thể xoay sở một mình khi đồng đội bỏ cuộc, sợ rằng nếu không có đủ mức thu nhập sẽ không thể giải quyết được vấn đề, v.v.. Điều cơ bản nhất phải làm đó chính là tin rằng mình có thể giải quyết được mọi thứ xảy đến dù là tốt hay xấu. Nghe qua có vẻ sáo rỗng, nhưng Jeffers đã chỉ ra rằng nỗi sợ hãi là một vấn đề phải rèn luyện, học hỏi chứ không phải vấn đề tâm lý như ta vẫn lầm tưởng. Vì vậy, chúng ta cần phải hiểu được rằng nỗi sợ hãi là một phần của quá trình trưởng thành, và từ đó ta tiếp tục cố gắng.

“Bạn càng ít cần tới sự chấp thuận của ai đó hơn, thì bạn càng có thể yêu quý người đó nhiều hơn”

Luôn sẵn sàng cho những gì xảy đến

Không giống với người khác, Jeffers không nói rằng con người hoàn toàn có thể điều khiển cuộc sống của mình, bởi lẽ mọi thứ xảy ra đều có lý do của nó mà đôi khi ta không hiểu được. Để không bị nỗi sợ hãi hạ gục, ta cần chấp nhận nó. Phương pháp này không chỉ có thể áp dụng cho những việc nhỏ nhặt như mất ví tiền, mà còn cho những khó khăn, khổ đau nghiêm trọng. Nếu ta chỉ đơn thuần suy nghĩ tích cực, thì có thể nỗi sợ sẽ không biến mất. Tuy nhiên, nếu ta không phủ nhận sự xuất hiện mang tính tất yếu của nó, coi nó như một phần của trải nghiệm cuộc sống, thì nỗi sợ hãi sẽ chẳng còn uy lực gì nữa. Jeffers đã đề cập đến trại tập trung của Viktor Frankl trong quyển “Đi tìm lẽ sống”, nơi mà con người phải chịu đựng hoàn cảnh sống cực kỳ khắc nghiệt, khổ sở. Nhưng đằng sau hàng rào thép gai ấy, tác giả vẫn có thể tìm ra những người bình thản chấp nhận hiện thực, chịu trách nhiệm cho nó thay vì yếu đuối bỏ cuộc.

Khi nhắc đến trách nhiệm với cuộc đời, chúng ta thường nghĩ đến một chuỗi công việc gồm đi học, kiếm việc làm, tìm đối tượng và kết hôn. Tuy nhiên, quan điểm của Jeffers lại tương đồng với quan điểm của Emerson, đó chính là sự tự lập. Điều đó có nghĩa rằng, ta phải chịu trách nhiệm với chính cái cách ta nhìn nhận cuộc đời. Ví dụ, nếu bạn thấy chán ghét công việc, hãy tạo ra điều gì để đổi mới nó, hoặc thôi việc! 

“Chịu trách nhiệm có nghĩa là bạn không đổ lỗi cho bất kì ai khác về những gì bạn đang làm, đang chịu, hay đang cảm nhận”

Tại sao những suy nghĩ tích cực lại có tác dụng?

Mọi người thường nói, suy nghĩ tích cực đáng khuyến khích, nhưng nó không phản ánh được thực tế, vì nó quá “hão huyền”. Jeffers đã hỏi lại rằng: Ngay cả khi nghiên cứu đã chứng minh 90% những điều ta lo lắng không xảy ra thì suy nghĩ tiêu cực vẫn thực tế hơn suy nghĩ tích cực sao? Thực tế rằng những thứ được cho là “thực tế” phụ thuộc vào cách ta điều khiển suy nghĩ của mình.

Cách tư duy tích cực có thể không giúp chúng ta loại bỏ vấn đề, nhưng nhờ nó mà phản ứng của ta sẽ khác đi. Thay vì than phiền chán nản, ta sẽ coi nó như một bài học đắt giá. Thế nhưng với những sự việc nghiêm trọng như mắc bệnh hiểm nghèo thì sao? Tác giả nói rằng quan điểm trên đã thay đổi mọi thứ trong khoảng thời gian bà phải chịu đựng căn bệnh ung thư. Nếu ta áp dụng quy tắc này vào những trường hợp nghiêm trọng, thì sẽ không có lời bào chữa nào cho việc phản ứng thái quá hằng ngày. Chúng ta thường thích phản bác mọi thứ và quan trọng hóa vấn đề, nhưng Jeffers đã chỉ ra điều  này đã làm bản thân ta trở nên yếu đuối hơn rất nhiều.

Có một cách rất hữu hiệu nhưng thường xuyên bị phớt lờ để duy trì tư duy tích cực, đó chính là luyện tập đó thường xuyên. Kể cả những người truyền cảm hứng nổi tiếng như Susan Jeffers, thì hằng ngày cũng đều phải củng cố lại tinh thần của mình.

Chúng ta không thể không ăn sáng, tập thể dục, ôm lũ trẻ con mỗi ngày, vậy tại sao không coi việc tập luyện tư duy tích cực như một thói quen không thể thiếu? Tác giả gợi ý rằng hãy chọn những cuốn sách truyền cảm hứng để đọc mỗi ngày. Thói quen ấy sẽ đem lại hiệu quả bất ngờ, không chỉ với bản thân mỗi cá nhân mà với cả những người xung quanh họ. Hãy ghi lại câu nói truyền cảm hứng cho bạn vào những tờ giấy nhỏ và dán vào những nơi dễ thấy. Những điều tích cực nhỏ hằng ngày như vậy dần dần sẽ trở nên gần hơn với thực tế.

“Luôn nhớ rằng, đằng sau mọi nỗi sợ hãi, chính là sự thiếu tin tưởng vào bản thân mình”

“Lập trình cho tiềm thức”

Bạn có thể chắc chắn rằng bất cứ điều gì tồn tại trong tiềm thức ta sẽ sớm thể hiện ra ở cuộc sống thực tế. Vì vậy, việc kiểm soát suy nghĩ của chính mình là vô cùng quan trọng. Công cụ hữu hiệu nhất để tạo ra sự đổi thay và vượt qua nỗi sợ hãi, một việc đòi hỏi sự cố gắng và dũng cảm, chính là lòng kiên định, quả quyết. Jeffers định nghĩa đó là trạng thái tinh thần dám  quả quyết những gì đang diễn ra. Những câu tự động viên kiểu như: “Tôi sẽ không tự trách móc bản thân mình nữa” sẽ chẳng có tác dụng gì cả. Đó phải là những câu nói vừa tích cực nhưng cũng phải thực tế, ví dụ như “Tôi luôn là một người tự tin trong mọi trường hợp”. Bạn không cần thiết phải tin tưởng hoàn toàn vào câu nói đó, miễn là nó trở thành câu thần chú của bạn. Bộ não con người sẽ phản ứng với bất cứ thông tin gì được đưa vào, dù nó có đúng hay không.  Vì vậy, ta có thể chọn lựa giữa việc nghe những điều vụn vặt, không chính xác hoặc nghe theo tầm ý thức cao hơn của chính mình.

Một vài lời khuyên hữu ích:

Chúng ta có rất nhiều thời gian. Cái bẫy lớn nhất của đời người chính là sự thiếu kiên nhẫn. Nó chỉ là cách ta tự hành hạ bản thân, gây ra căng thẳng, sợ hãi. Bất kì ai cũng phải nhận thức được rằng bất cứ điều gì diễn ra cũng luôn ẩn chứa những điều bí ẩn chưa thể nhìn thấy ngay lập tức.

Để luôn có những chọn lựa đúng đắn: Hãy ngừng tư tưởng rằng mọi người chỉ có duy nhất một con đường để đi, hoặc là đúng, hoặc là sai. Chúng ta có rất nhiều cơ hội để chạm đến đích chứ không còn bị bó buộc trong một kết quả nhất định nào đó.

Đừng sợ thất bại! Hãy nhớ rằng thậm chí người ném bóng chày giỏi nhất đã từng ném trượt tới 400 quả. Vì vậy, hãy luôn vui vẻ vì dù sao bạn cũng đã tích lũy được thêm kinh nghiệm. Miễn là bạn đã cố gắng hết sức, thì đó đã được coi là một thành công.

Tổng kết

Trong quyển sách này, tác giả đã đề cập đến rất nhiều chân lý về nỗi sợ hãi. Ấn tượng nhất là điều số 5: “Sống dưới nỗi sợ hãi xuất phát từ cảm giác bất lực còn đáng sợ hơn rất nhiều so với việc vượt qua chúng”

Những người không bao giờ dám mạo hiểm sẽ luôn canh cánh trong lòng nỗi lo lắng sắp có chuyện gì không hay xảy ra. Họ đi tìm sự bảo vệ từ những người xung quanh, nhưng kết cục nhận về chỉ là cảm giác không an toàn luôn đeo bám. Việc thử những trải nghiệm mới mẻ còn dễ dàng hơn thế rất nhiều. Nếu bạn luôn đưa những thử thách vào cuộc sống của mình, bạn sẽ luôn thấy yên tâm vì biết rằng mình sẽ có thể giải quyết được mọi vấn đề xảy ra.

Tâm hồn cương trực, hiên ngang chính là kiểu mẫu điển hình cho việc “hiểu được nỗi sợ hãi”. Cái nhìn thẳng thắn vào vấn đề chính là chìa khóa của quyển sách. Nó sẽ xóa tan đi cảm giác cô đơn trong chúng ta,  thứ chủ yếu được tạo ra do nỗi sợ hãi.

Bạn xấu hổ khi đi mua một cuốn sách tự lực (self-help)? Hãy “hiểu rõ nỗi sợ” đó và vượt qua nó!

Những cuốn sách cùng chủ đề

The Power of Positive Thinking (Norman Vincent Peale)

Awaken the Giant Within (Anthony Robbins)

Learn Optimism (Martin Seligman)