Chiến Lược Bản Thân

Life Strategies: Doing What Works, Doing What Matters (2000), Philip C McGraw

Những người chiến thắng trong cuộc sống này là những người biết luật chơi, họ tạo dựng kế hoạch nên năng suất lao động của họ cao hơn nhiều lần so với những người không làm. Không có bí mật nào cả, hoàn toàn là sự thật.

Để trở thành một trong số đó, hãy phá vỡ mật mã của loài người, tìm ra điều giúp họ thành công, tại sao bạn và những người khác làm những điều họ làm, và không làm những điều họ tránh.

Sự thật: Cuộc đời là một cuộc thi, đồng hồ thời gian vẫn chạy và những kẻ chiến thắng đang giữ vững điểm số của họ.

Tóm lại, hãy thành thực với bản thân và khôn ngoan với cuộc sống. Không ai có thể làm điều này giúp bạn.

Giới thiệu chung

Đây là cuốn sách khá hay, hàm chứa trong đó nhiều kinh nghiệm và bài học quý báu về cuộc sống. Đọc xong cuốn sách, rất có thể bạn sẽ nhận ra rằng : Hoá ra từ trước đến nay bạn vừa nhắm mắt quờ quạng, mò mẫm bước đi trong đời vừa than thở.

Nếu bạn cảm thấy cuộc sống đối xử với bạn bất công, nếu bạn thấy bất lực trước cuộc sống, thấy cuộc đời này tẻ nhạt, thấy băn khoăn tại sao mình không làm được điều xyz… thì có thể (có thể thôi) tại vì bạn không làm duy nhất một việc là đọc cuốn sách này.

Những ai nên đọc sách này

Hãy đọc cuốn sách này nếu bạn:

  • Chán nản với bản thân
  • Cảm thấy thất bại vì không thể kiếm ra tiền
  • Đi hoài theo lối mòn cũ và không thể đạt được những gì mình muốn
  • Bàng quan với mọi cảm xúc của bản thân
  • Sống một cuộc đời ổn định nhưng lại quá vô vị, thiếu thử thách
  • Tìm kiếm một sự thay đổi trong vô vọng

Về tác giả

Phillip Calvin McGraw sinh ngày 1 tháng 9 năm 1950 tại Vinita, bang Oklahoma, Mỹ. Tuy hoàn cảnh gia đình khó khăn nhưng bố ông, với sự giúp đỡ của GI Bill đã được vào đại học. Ông được nhận bằng Tiến sĩ ngành Tâm Lí học và đã hành nghề suốt 25 năm. Còn McGraw, bằng nỗ lực của bản thân đã giành được học bổng bóng đá để theo học đại học, sau đó ông trở thành một nhà Tâm Lí học. Vào thời gian rảnh rỗi, McGraw thường xuyên lên các diễn đàn, nơi ông có thể bàn luận về “quy luật cuộc sống”.

Không chỉ là chuyên gia xây dựng chiến lược sống với hơn 15 năm kinh nghiệm, chủ tịch hãng luật Courtroom Sciences Inc nổi tiếng ở Mỹ, ông còn xuất hiện với vai trò chủ chốt trong đội ngũ chương trình “Change Your Life TV” của Oprah Winfrey. “Chiến lược bản thân” liên tục trở thành cuốn sách bán chạy nhất trên thế giới, thành tích này đã được tiếp nối bởi hai cuốn sách của ông là Self Matters và Relationship Rescue.

McGraw hiện nay đã kết hôn và có hai con trai.

Theo tục ngữ của người Trung Quốc: “Khởi nguồn của sự thông thái là việc gọi những thứ theo đúng bản chất của chúng.” Phil McGraw nổi tiếng là một người đàn ông mà “gọi nó như là chính nó”. Ông luôn thẳng thắn đưa ra những suy nghĩ và quan điểm của mình khi góp ý cho người khác.

Giữa guồng quay của những nhà báo nhà văn hiện nay, McGraw xuất hiện như một làn gió mới. Ông tự giới thiệu mình bằng cách nhấn mạnh: “Mọi người đều có việc gì đó để làm. Một số người xây nhà, còn tôi xây dựng chiến lược để sống.

Một số cuốn sách nổi tiếng của Tiến sĩ McGraw : Life Strategies: Doing What Works, Doing What Matters (1990); The Relationship Rescue Workbook (2000); Self Matters: Creating Your Life from the Inside Out (2001); 

Tiến sĩ Phil và Oprah Winfrey

Năm 1999, người dẫn chương trình truyền hình Oprah Winfrey đã gặp rắc rối với tòa án khi bị kiện là gian lận và bóp méo sự thật về lời tuyên bố về sự nguy hiểm của bệnh “ bò điên” (Bệnh viêm não thể bọt biển ở bò). Bị bắt buộc phải xét xử trong tòa án, cô ấy đã thuê nhà chiến lược học Tiến sĩ Phil McGraw biện hộ giúp mình.

Oprah không thể tin được những gì đang xảy ra với mình. Cô ấy chắc chắn rằng phiên tòa đã xét xử không công bằng, nhưng Oprah vẫn phải bỏ ra 100 triệu đô la để bảo vệ cho danh tiếng của cô ấy nếu cô ấy thua kiện. Thay bằng việc phải đánh đổi như vậy, McGraw nghĩ rằng Oprah chưa thật sự sẵn sàng cho phiên tòa. Như những gì ông đã viết trong “Chiến lược bản thân”, ông đã bắt buộc phải nhìn thẳng vào mắt Oprah và nói: “Tỉnh dậy đi! Hãy bắt đầu trò chơi này đi nếu cô không muốn bị mấy gã đàn ông đó dắt mũi.”

McGraw cũng nhận ra rằng đây là một việc khá khó khi nói với một người phụ nữ rất có tầm ảnh hưởng đối với nước Mỹ, nhưng nó đã có hiệu quả như mong muốn. Kể từ đó Oprah đã quyết tâm thắng được vụ án. Và cô ấy đã thắng, trong khoảnh khắc đó,  McGraw tin là như vậy.

Thông điệp

Oprah quả thực đã coi McGraw như con át chủ bài trong chiến thắng của mình, và vinh danh ông ấy trong suốt những chương trình truyền hình của cô ấy. Nhưng McGraw đề cập đến câu chuyện chỉ với một mục đích chứng minh rằng phiên tòa đó là một ví dụ thu nhỏ trong cuộc sống: Sẽ có những người cướp đi những thứ của bạn, và sẽ không gì thay đổi trừ khi bạn đứng lên và đấu tranh vì chúng, nhưng vì cuộc sống luôn trải dài qua thời gian, nên bạn có thể không nhận ra rằng, nếu thiếu một chiến lược rõ ràng, bạn sẽ thua cuộc.Mục đích chính của “Chiến lược bản thân” là để làm bạn thức tỉnh và nhận ra rằng “thử thách” sẽ luôn thường trực và không có thời gian cho bạn lơ là. Nếu có thể tóm gọn trong chín từ, thông điệp của cuốn sách sẽ là:

 “Life is serious and you are judged by results.”

(Cuộc sống rất khắc nghiệt và bạn sẽ luôn bị đánh giá bởi kết quả làm việc của mình.)

Những câu nói hay trong cuốn sách: 

  • Khi bạn chú ý xem thế giới vận hành thế nào, bạn phải lưu tâm đặc biệt đến thế giới phản ứng với bạn ra sao.
  • Dĩ nhiên bạn không có trách nhiệm khi bị cư xử tệ hồi nhỏ, nhưng chắc chắn bạn phải có trách nhiệm với cách bạn phản ứng với biến cố đó vào lúc này.
  •  Khi bạn chọn cách cư xử, bạn đã chọn luôn cả hậu quả.
  • Tất cả những kết quả trong cuộc sống của bạn đều do bạn tự xây dựng lên.

Quy luật cuộc sống

Trước khi trở thành một chuyên gia chiến lược và một nhà văn, McGraw từng là học sinh của thứ ông gọi là “Quy luật cuộc sống”.  Đây là cách ông nói về 10 quy luật của cuộc sống: 

“Không ai sẽ hỏi bạn liệu bạn có nghĩ những quy luật này là công bằng, hoặc chúng có nên tồn tại. Đơn giản thôi, vì giống như định luật vạn vật hấp dẫn vậy, chúng đơn giản chính là chúng.”

Luật 1: Bạn chỉ có thể biết, hoặc không biết.

Nếu bạn không “hiểu được” rằng hành vi quyết định kết quả, nếu bạn không có một kế hoạch cho cuộc sống của mình (ví dụ như ước mơ hay hi vọng), bạn thậm chí còn chẳng ở trong cuộc đua với những người đã có các kĩ năng cơ bản này, và có chiến lược. Một phần của kế hoạch này là phải trở thành người “nắm rõ hệ thống”. Bạn phải là một nhà nghiên cứu về bản chất của con người và những thứ bạn phải làm để đạt được điều bạn muốn.

McGraw đã liệt kê 10 tính cách đặc trưng nhất về cách mọi người suy nghĩ và hành động mà bạn cần phải biết nếu bạn muốn đạt được mục tiêu của mình. Hai điều đầu tiên là “Nỗi sợ hãi lớn nhất của con người là bị tẩy chay” và “Điều con người muốn nhất là sự công nhận.”

Luật 2: Bạn tự tạo nên kết quả cho riêng mình

Bạn là người chịu trách nhiệm cho cuộc sống của mình. Nếu bạn đang phải làm một công việc mà bạn không thích, thì đấy là lỗi của bạn. Nếu bạn đang ở trong một mối quan hệ không tốt đẹp, đấy là vì bạn đã bắt đầu nó.

Nếu bạn không tin những người khác giới, kể cả khi bạn từng bị bắt nạt khi còn nhỏ, thì đó là vì bạn đang không làm công việc tin tưởng. Dừng ngay việc đóng vai nạn nhân lại và hãy bắt đầu có trách nhiệm với những kết quả và hoàn cảnh trong cuộc sống của bạn. McGraw đã nói:

“Bạn cần phải có một đôi mắt “thép” để gọi nó bằng bản chất của nó, chứ không phải bằng những gì bạn muốn nó phải trở thành.”

Không trở thành một người như vậy sẽ ngăn cản bạn khỏi việc đánh giá và quan sát tình huống để đưa ra những quyết định đúng đắn.

Luật 3: Con người làm những gì có lợi.

Tại sao cuối cùng chúng ta lại làm chính xác những gì chúng ta bảo với bản thân ta không muốn làm? Mặc dù một hành động chắc chắn dường như không tuân theo lẽ phải, nó sẽ luôn luôn có những thưởng phạt riêng. Nên chỉ khi bạn tìm ra nó bạn mới có động lực thay đổi bản thân. Tuy nhiên, cách cư xử của bạn không phải lúc nào cũng cần lành mạnh, đôi khi nó chứng minh rằng bằng cách làm việc đó bạn có thể tránh được những trường hợp nguy hiểm hoặc là sự từ chối từ người khác.

Có một người phụ nữ đã đến gặp McGraw vì vấn đề cân nặng của cô ấy. Hóa ra người phụ nữ đó đã từng bị bắt nạt vì giới tính của mình khi còn nhỏ, nên mỗi lần cô giảm được cân, những người đàn ông sẽ để ý đến cô ấy và điều đó làm cô nhớ về kí ức kinh khủng đó, và rồi cô lại tiếp tục ăn nhiều trở lại. Nhận ra điều này đã là quá đủ để phá vỡ vòng tự phá hủy bản thân của cô ấy. Hãy tìm ra điều gì đang ngăn cản sự phát triển của bạn, và bạn sẽ có thể kiểm soát được hành vi và cuộc sống của mình.

Luật 4: Bạn không thể thay đổi điều gì bạn không thừa nhận.

Các nhà tâm lí học dùng thuật ngữ “cảm giác tự vệ” để miêu tả về những thứ mà trí óc ta không đối đầu được. Cái này thường được gọi là “sự chối bỏ” và nó ảnh hưởng đến mọi khía cạnh trong cuộc sống chúng ta. Vì sao? Vì nếu không dám nhận diện vấn đề thì bạn sẽ không bao giờ có thể giải quyết được nó; Và điều này đang tiêu tốn rất nhiều thời giờ của bạn

Hãy nghĩ như những người nghiện rượu khi bạn nhìn vào cuộc sống của mình : Bạn chỉ có thể trở nên tốt hơn một khi bạn thừa nhận mình có vấn đề. “Hầu hết những gì mọi người muốn đều không có thật, nhưng nó vẫn được thừa nhận.” McGraw đã nói. Chúng ta khao khát muốn được công nhận là đúng, ngay cả khi những gì chúng ta làm không hiệu quả. Thế nên nếu muốn thay đổi, bạn phải nghĩ khác đi.

Luật 5: Cuộc sống luôn tôn vinh hành động.

Chúng ta cần phải học, McGraw nói, và “ thế giới không thể quan tâm ít hơn về những suy nghĩ mà không hành động.” Tự đánh giá cuộc sống của mình qua kết quả đạt được có vẻ như hơi cứng nhắc, nhưng nó thật sự không quan trọng là bạn có thích cách này hay không hay bạn muốn sống theo quy luật riêng của mình, vì thế giới đã sẵn có quy luật của nó. Sống bằng kết quả mà mình đạt được đòi hòi sự thay đổi và phải liều lĩnh, nhưng bạn sẽ có được sự hài lòng tất yếu vì bạn biết mình đang làm chủ được mọi thứ.

 “Sự khác biệt giữa người thắng cuộc và kẻ thất bại đó là người thắng cuộc làm những gì kẻ thất bại không muốn làm.” – McGraw nhận định. Nghe có vẻ như một lời nói rập khuôn, nhưng bạn thật sự phải làm những gì cần làm để đạt được điều bạn muốn, nếu bạn không muốn bị gọi là một “kẻ qua đường”. Điều này đúng với cả cuộc sống gia đình và sự nghiệp công việc. Khi bạn nói với ai bạn thân thiết với họ không có nghĩa là họ biết được điều đó. Hãy hành động theo trái tim mách bảo bạn nếu bạn không muốn phải hối tiếc.

Luật 6: Không có đúng sai, tất cả là do nhận thức.

Hãy hiểu rằng thế giới không nhất thiết phải như bạn quan sát. Mỗi người đều có những “màn che” riêng và chỉ bằng cách thừa nhận chúng,bạn mới có thể có cái nhìn toàn cảnh rõ hơn. Ngay cả trong một mối quan hệ thân thiết, một hành động đơn giản cũng có thể được hiểu theo những cách khác nhau. Ví dụ, người đàn ông sẽ nghĩ đổ rác là một nghĩa vụ, trong khi vợ anh ta vì thấy chúng bốc mùi, nên sẽ đổ chúng đi như một hành động biểu hiện tình yêu.

Hãy cố gắng nuôi dưỡng sự quan tâm đến mọi người hơn, tạo ra những mối liên kết mới, ý thức được rằng “quan điểm” của bạn có thể làm tổn thương người khác. Quan trọng nhất, hãy đảm bảo rằng những nhận thức,kiến thức của bạn được dựa trên những thông tin chính xác,có thể kiểm chứng.Nếu chỉ dựa vào cảm tính,niềm tin mà hành động thì bạn sẽ rất dễ bị dao động,lung lay. 

Luật 7: Cuộc sống phải được quản lí, chứ không phải cố cứu vớt nó.

Thành công là mục tiêu di động trong thế giới luôn biến động. Bạn phải tích cực quản lý đời sống của bạn, bớt gọi những vấn đề là những cuộc khủng hoảng hay kết luận mình là người điều khiển cuộc đời không thành công. Một cách cực kì hữu ích cho việc quản lí là lập ra một bảng kế hoạch những gì cần làm trong một ngày, một tuần, một tháng sẽ giúp bạn biết được mình phải hoàn thành những gì, và dành bao nhiêu thời gian cho việc đó. Chúng ta cần nhận trách nhiệm đời mình và sống có trách nhiệm. Đừng đổ lỗi cho bất kì ai vì đây là cuộc sống của bạn, chứ không của ai khác. Đời là một cuộc hành trình và hàng ngày bạn sẽ là tài xế. Bạn cũng có thể hỏi, nhưng phải sẵn sàng trả lời. Đừng tích lũy ấm ức thành gánh nặng cuộc đời. Đừng chịu thua quán tính tiêu cực, hãy đòi hỏi mình nhiều hơn về trí lực, thể lực, tình cảm và tác phong. Mỗi ngày hãy hỏi: “Hôm nay tôi có thể làm gì để đời tôi khá hơn? ” và bắt tay vào làm.

Luật 8: Sự tha thứ sẽ mang lại sức mạnh.

Căm thù, oán hận, cay đắng là những tình cảm (cảm xúc) có sức mạnh vô cùng to lớn và có sức tàn phá ghê gớm nhất. Chúng xuất phát từ những hành động của kẻ khác mà bạn cho rằng làm hại đến bạn và những người thân, ôm căm thù trong người sẽ chẳng làm hại gì đến kẻ bạn đang căm thù, ngược lại, chúng còn làm hại chính bạn và người thân của bạn. Cũng đừng nên đem tình cảm, niềm tin vào giao tế. Cách duy nhất vượt qua là có lập trường đạo đức cao hơn và tha thứ. Hãy thu hồi sức lực của bạn mà kẻ làm hại bạn đang nắm giữ. Hãy loại bỏ nó và tha thứ cho người đã gây ra cho bạn, vì bạn là người duy nhất quyết định cách bạn cảm nhận mọi thứ. Đừng phán xét lỗi lầm người khác, hãy để các quyền lực cao hơn làm việc đó. Và đơn giản nhất, cuối cùng nhất, hãy nhớ rằng tha thứ là việc của mình chứ không phải của người được tha thứ. Họ không cần phải ăn năn, không cần phải hối cải. Tha thứ là việc của mình.

Luật 9: Chúng ta dạy mọi người cách họ đối xử với ta. 

Bạn cũng là một kết quả bởi chính bạn góp phần hình thành cung cách người khác đối xử với bạn. Cách bạn giải thích và phản ứng với thái độ của người khác sẽ quyết định họ có lặp lại thái độ đó nữa hay không. Đừng lầm lẫn rằng quy luật này có nghĩa là bạn đối xử với người khác ra sao thì sẽ được đối xử lại như thế. Hãy hiểu rằng, bạn là chủ sở hữu cách người ta đối xử với bạn, bạn đừng than phiền nữa mà phải học cách thương lượng lại các mối quan hệ để đạt được điều mình muốn. Đối xử tốt với người khác là cách tốt nhất dạy người khác có thái độ tốt ngược lại với chính mình. Nói một cách khác, bạn mong muốn người khác thay đổi thái độ với bạn. Nhưng bạn lại vẫn giữ thái độ cư xử như cũ với người ta: bạn đã thất bại, hãy thay đổi mình trước đã.

Luật 10: Bạn phải nhận định được nó để có quyền đòi hỏi nó.

Có lẽ nói về điều bạn không muốn thì bạn tự tin hơn, nhưng nếu bạn không nêu tên rõ cái bạn cần thì số phần dành cho bạn là vừa đi trong đời vừa giậm chân, khóc lóc. Việc gọi tên cái mà mình thực sự cần là khởi đầu lại cuộc đời mình như lái một con tàu về hướng hải đăng. Mục tiêu của bạn phải là cảm tình bạn sẽ nhận được gắn liền với một vật, một hiện tượng hơn là chính sự vật, hiện tượng ấy. Phải biêt rõ bạn muốn gì và nắm lấy cơ hội. Lưu ý tới yếu tố thời gian và gắn liền với cái bạn muốn và biết nhanh chóng nhận cảnh báo đang đi chệch hướng. Cũng đừng nói lên điều mình mong muốn quá tổng quát hay trừu tượng. Vì điều tai hại nhất của cuộc đời là xác định sai cái mình muốn – sai mục đích cuộc đời. Nêu tên cái bạn muốn là cái quan trọng nhất – hãy chú ý và cố gắng đừng nhầm lẫn. Hãy nhớ  rằng: mọi cái bạn muốn chỉ được nêu tên và giành lấy trong một khoảng thời gian cố định nào đấy, không có nhiều thời gian đến vô hạn, nó cũng giống như việc hàng hoá có hạn sử dụng vậy.

Kết luận:

Điều khiến “Chiến lược bản thân” khác biệt và nổi bật lên khỏi thị trường sách hiện nay không chỉ là ở việc McGraw “gọi tên nó như chính nó” mà còn ở khiếu hài hước tinh tế của ông ấy. Điển hình như những câu hỏi: 

Câu hỏi số 9: ‘Bạn có thích ăn ở những nơi mà bạn phải nhìn lên để thấy menu thay vì nhìn xuống?’ 

Câu hỏi số 20: ‘Nếu bạn gặp một người mới quen, liệu họ có phải ngồi ghế sau của xe bạn, hay đẩy ghế lên để xem TV nhà bạn?’

McGraw từ chối việc để người đọc trở thành một phần của “bệnh dịch” tránh né những quyết định khó khăn, và đóng đông sự kiên định,  điều mà hầu hết những người sống ở thế kỉ hai mốt đang gặp phải. Ông đã trích câu nói nổi tiếng của Mark Twain: “ Chúng ta đang không lĩnh hội được nhiều thông tin nếu chỉ trầm ngâm vào bản thân mình.”  Tất nhiên cuộc sống của bạn vẫn dựa trên những thông tin (bạn ở cùng ai, bạn làm nghề gì, hoàn cảnh sống của bạn hiện nay), và sẽ thật sành điệu nếu nói rằng “ điều quan trọng nhất là bạn đã cố hết sức”, thế giới sẽ chỉ ghi nhận sự thành công của bạn.

Những cuốn sách cùng chủ đề

  • The Simple Guide to Feeling Better (Susan D. Kalior)
  • Gumptionade: The Booster For Your Self-Improvement Plan (Robert B. O’Connor)
  • The Life Strategies Workbook: Exercises and Self-Tests to Help You Change Your Life (Phillip C. McGraw)