Dick Rách Rưới

Ragged Dick (1867), HORATIO ALGER

Bí quyết thành công trong tất cả mọi việc 

“Nhưng Dick rất nhạy cảm nên không thể biết rằng, để có địa vị trong thế giới này, tiền không phải điều duy nhất cần thiết. Anh ấy cảm thấy mình rất dốt. Anh chỉ biết đọc và viết sơ sơ, cộng với một chút hiểu biết về số học, đó là tất cả những gì anh biết về những cuốn sách. Dick biết anh phải học tập chăm chỉ, và anh ấy sợ điều đó. Anh biết rằng sẽ còn nhiều hơn những khó khăn trên thực tế. Nhưng Dick rất can đảm. Anh mong muốn học, và quyết định mua mua một cuốn sách với số tiền tiết kiệm đầu tiên”

“Ta hi vọng, chàng trai trẻ ạ, chàng sẽ giàu có và vươn ra thế giới” Ông Whitney nói. Anh biết đấy, trong đất nước tự do này, nghèo nàn không phải là rào cản cho sự tiến thân của một người. 

Đôi nét về tác giả Horatio Alger

Giữa thế kỷ XIX, với nhiều cư dân, thành phố New York là một nơi tồi tệ. Những khu vực như Five Points (nơi dàn dựng bộ phim Gangs of New York) là nơi nguy hiểm và bẩn thỉu với đầy những đứa trẻ bị bỏ rơi hay bỏ quên. Nhiều người ngủ ngoài trời vào ban đêm, và hầu hết đều trông rất khổ sở với quần áo rách rưới. Trong ngày, họ bán diêm, bán báo, đánh giày, hoặc móc túi để có tiền ăn. 

Horatio Alger không phải là người New York. Ông đã được đưa vào tầng lớp trung lưu ở thành phố Massachusetts với một nền giáo dục trường tư theo kiểu Harvard. Mặc dù ông đã có một số tác phẩm được xuất bản, “Dick rách rưới”, hoặc “Cuộc sống đường phố ở New York với Người đánh giày” là những cuốn sách đầu tiên bán chạy của ông, một trong số những cuốn tiểu thuyết viết về những-chàng-trai-nghèo-có-thể-sống-tốt. Chúng có sức ảnh hưởng lớn đến giới trẻ Mỹ (Groucho Marx và Ernest Hemingway là hai trong số những người nói rằng họ đọc ngấu nghiến những cuốn sách của Alger).

Ở đây chúng ta sẽ xem xét những nét chính của câu chuyện và vị trí quan trọng của Alger trong sự thành công của văn học.

Câu chuyện

Vào thời điểm khi Central Park vẫn còn là “một vùng đất thô” với những túp lều của người lao động, có một người đánh giày được gọi là “Dick rách rưới”. Mẹ anh đã mất và cha đi làm thủy thủ, Dick hàng ngày đánh giày cho các doanh nhân. Và ban đêm, nếu có một vài đồng xu, anh sẽ đi xem những vở hát giá rẻ tại rạp Old Bowery, và đến khuya thì quấn mình trong những tờ báo. Nếu có nhiều tiền hơn Dick sẽ ở trong tòa Newboys Lodging với giá 6 cent/đêm và ăn một bữa tại quán cà phê.

Sau một vận may bất ngờ, Dick đã thuê một căn phòng dù bẩn nhưng với Dick, nó sang trọng đến không tưởng. Dick cho một thanh niên khác là một người hiểu biết rộng tên Henry Fosdick ở chung phòng, đổi lại  người này sẽ dạy Dick học. Điều này thật hoàn hảo cho cả hai. Dick có được một “kiến thức” và Fosdick thì có một nơi để ở. Mặc dù họ phải trải qua hàng loạt những cuộc phiêu lưu mạo hiểm, nhưng các chàng trai đã tìm được một con đường để thành công.

Câu chuyện đầy lôi cuốn, và người đọc thích thú trong niềm vui của Dick ở những điều giản đơn như một bộ quần áo mới, mở một tài khoản ngân hàng, và ăn một đĩa thịt nướng. Alger làm mọi thứ trở nên dễ hiểu, Dick – người ở cuối cuốn truyện ngắn trở thành Dick Hunter Esq., một người rất đáng yêu. Anh có sự can đảm, phấn đấu nghiêm túc, và là một người luôn luôn lạc quan.

Sau đây là một số bài học về sự thành công của Horatio Alger mà Dick đã trải qua.

Hãy tạo ra sự may mắn của mình

Dịp may lớn đến với Dick khi đi trên chuyến phà ngang qua Brooklyn. Anh ấy nhìn thấy một đứa trẻ ngã xuống nước. Không do dự, Dick đã nhảy xuống, và bằng cách nào đó đã kéo đứa trẻ lại an toàn. Cha đứa trẻ hoảng loạn, sau đó rất cảm kích khi biết đứa con còn sống và hứa sẽ đáp trả Dick bất cứ phần thưởng nào. Về sau, người đàn ông cho Dick một công việc ở phòng tài vụ với mức lương $10/tuần, nhiều hơn so với thu nhập hiện tại của anh. Đây hẳn là một may mắn lớn? Không hẳn, bởi lòng tốt của Dick đã dẫn đến vận may này, và sự cần cù tự học hàng đêm giúp anh ấy được tuyển vào làm việc mà không cần đến việc làm từ thiện từ cha của đứa trẻ. May mắn xảy đến với những người biết nắm bắt cơ hội để nó xảy ra.

Dù bạn làm gì, hãy làm hết sức mình

Cuộc sống đòi hỏi ngay cả khi chúng ta không thích những gì mình đang làm, chúng ta vẫn phải làm nó bằng tất cả khả năng của mình trước khi chuyển sang một thứ khác. Dick rách rưới chỉ là một người đánh giày, nhưng anh ấy dùng “nghề” này để kiếm tiền, gặp những người ở tầng lớp cao hơn, và nhìn chung là có điều kiện tốt hơn anh ấy.

Trở thành một độc giả

Dick gặp con trai của một người đàn ông giàu có và dẫn anh ấy đi quanh thành phố một ngày. Sau đó, cha cậu bé nói với Dick rằng: “trong đất nước này nghèo nàn không phải rào cản đi đến thành công” và ông kể lại sự đi lên của mình từ một người học nghề in đến một doanh nhân thành đạt. Ông lưu ý rằng có một thứ ông ấy có được từ phòng in còn mang “những giá trị đáng quý hơn cả tiền bạc”. Khi Dick hỏi đó là gì, người đàn ông đáp:

“Đó là sở thích đọc và nghiên cứu. Trong suốt thời gian rảnh rỗi tôi cải thiện bản thân bằng việc học, và đã thu được một lượng lớn kiến thức mà bây giờ tôi có. Thật vậy, chính một trong những cuốn sách khơi gợi những sáng kiến của tôi sau này. Như bạn thấy đấy, chàng trai của tôi, thói quen chăm chỉ mang lại nhiều điều cho tôi”

Là một người tiết kiệm nhưng hào phóng

Khi Dick bất ngờ nhận được $5, anh ấy mở một tài khoản ngân hàng. Khoản này khiến Dick có một nguồn an toàn và hãnh diện rằng anh không còn phải sống cảnh giật gấu vá vai. Trong niềm vui của một “nhà tư bản”, anh không quên giúp đỡ bạn bè khi họ cần. Fosdick, cậu bé mà anh chia sẻ chỗ ở của mình muốn có một công việc văn phòng thay vì đánh giày, vì vậy Dick mua một bộ quần áo phù hợp với cậu. Vào một dịp khác , anh ấy giúp đỡ một người bạn khi mẹ cậu ta bị bệnh.

Không bao giờ gian lận, ăn cắp hay giả dối

Dù đôi khi bị cám dỗ, Dick luôn tự nhắc nhở mình rằng “ăn cắp là hèn hạ”. Ý thức của anh về danh dự và công bằng với nhiều người là sự ngây thơ, nhưng đó chính là nguồn gốc thành công của anh ấy. Đối với những người sống từ ngày này qua ngày khác, lòng tin ở “hành động đúng” là sự nhìn xa trông rộng. Nhân vật ông Whitney nói với Dick: “ Ghi nhớ rằng vị trí tương lai phụ thuộc chủ yếu ở chính mình, và cao hay thấp là do bạn tự lựa chọn để thực hiện nó”. Tính trung thực với đại đa số trở thành “cổ hủ” lại chính là nền tảng cho mọi thành công bền vững bởi vì đó là sự hiểu biết về bản chất của bản thân. 

Đừng uống rượu hay hút thuốc

Rất lâu trước khi  y học có bằng chứng chứng minh tác hại của thuốc lá, Alger gọi hút thuốc là “thói quen bẩn thỉu” vì nó không mang lại giá trị gì cho người hút. Uống rượu tất nhiên cũng là một điều xấu. Nó là kẻ thù của lối sống thanh đạm vì bạn có thể thổi bay khoản tiết kiệm cả tuần vào rượu Grốc chỉ trong một đêm, và kẻ thù của sự siêng năng vì vị rượu còn đọng lại sẽ ảnh hưởng đến ngày làm việc của bạn.

Sự điều độ trong sinh hoạt thường thấy xưa nay, song cuộc sống có thể tốt hơn mà không cần đến một lượng rượu vừa phải. Theo Alger, nó hủy hoại nghị lực, làm suy yếu tinh thần độc lập và xói mòn nhân cách tốt.

Bình luận sau cùng

Dù những câu chuyện hay có thể truyền cảm hứng, nhưng quan điểm chung trong những cuốn sách của Horatio Alger là những mẩu chuyện có thật với thông điệp giản dị về sự phấn đấu và tiến lên phía trước. Thành công có thể rất đơn giản nếu bạn có những yếu tố cơ bản của chí khí và khát vọng, cộng thêm một chút may mắn.

Giống như Rychard Fink ghi lại, khi Dick rách rưới được viết, tác phẩm của Herbert Spencer về “mạnh được yếu thua” đã có một vài ảnh hưởng ở Mỹ. Ý tưởng của Alger về sự thành công bao gồm yếu tố trách nhiệm xã hội mạnh mẽ và cương vị quản lý của những người có trách nhiệm. Bạn có thể kiếm tiền, nhưng cuối cùng nó sẽ được đưa trở lại vào xã hội, như Andrew Carnegie đã làm bằng cách tài trợ cho các thư viện công cộng. Với thiện ý giúp đỡ những người có nhu cầu, Alger tạo ra Dick như một ví dụ về lòng trắc ẩn của chủ nghĩa tư bản. 

Nhiều người trong số những nhân vật phản diện trong cuốn sách của ông là những chàng trai giàu có không bao giờ thực hiện bất kỳ nỗ lực nào để thay đổi tính cách của họ. Điểm chính mà Alger muốn nói là chúng ta nên phấn đấu cho sự thành công không chỉ để có một tài sản, mà còn để đạt được sự gan lì, kỷ luật, tiết kiệm, lạc quan – những phẩm chất không thể mua được.

Nói thêm về Horatio Alger

Sinh năm 1832 tại Revere, Massachusetts, 14 tuổi Alger được cha ông gửi đến trường nội trú.

Sau đó theo học trường đại học Harvard năm 16 tuổi. Ông tận hưởng khoảng thời gian ở đây, đứng thứ 10 trong tổng số 62 sinh viên của lớp học và trở nên thành thạo tiếng Hy Lạp, La tinh, tiếng Pháp và tiếng Ý.

Bị cấm kết hôn với người bạn đại học của mình, Alger đau khổ bất chấp cha mình bằng cách nêu rõ ý định trở thành một nhà văn. Ông đồng ý đi học thần học, nhưng ngay trước khi tốt nghiệp đã trốn thoát khỏi Paris với một vài người bạn và tận hưởng bầu không khí tự do. Trở về Mỹ, ông được phong chức và trở thành mục sư nhà thờ ở bang Massachussets, nhưng rời đến New York theo gợi ý của William T.Adams, tổng biên tập của tờ Sinh viên và Bạn họ. Phần đăng tuần báo Dick rách rưới cho trẻ em hàng tháng cực kỳ phổ biến, và một phiên bản bìa cứng trở thành một cuốn sách bán chạy. Alger được toàn thể New York chúc mừng và có mặt trên nhiều bảng xếp hạng và ủy ban cải tạo trẻ em đường phố. Ông sống vài năm tại căn nhà cho thuê Newsboy, và qua đời năm 1899.

Những cuốn sách khách của Alger (hơn 100 cuốn) bao gồm Phấn đấu và Thành công, Đấu tranh đi lên, Giới hạn và Sự phát triển, …